To ostatnia zagroda, jaka zachowała się tutaj budownictwie ludowym
Zagroda Tatarska, będąca dziś oddziałem Muzeum Regionalnego im. Stanisława Sankowskiego w Radomsku, to cenny zabytek architektury ludowej. Została wybudowana w 1875 roku przez miejscowego cieślę Adama Gałwę. Przez dziesięciolecia służyła kolejnym pokoleniom gospodarzy, będąc centrum ich życia rodzinnego i zawodowego. Dziś jest jedynym zachowanym przykładem charakterystycznej zabudowy wiejskiej, która niegdyś dominowała w Stobiecku Miejskim.
- To ostatnia zagroda, jaka zachowała się tutaj po tym budownictwie ludowym, drewnianym. Jest tu chałupa, szopa-wozownia od strony drogi, murowana obora znajdująca się pod jednym dachem z chałupą oraz dwie wolnostojące stodoły. Co ważne, zagroda została zachowana in situ, czyli dokładnie w miejscu, gdzie powstała i gdzie przez pokolenia mieszkała rodzina Dziegciów
- mówi Barbara Sitek, etnolożka z Muzeum Regionalnego w Radomsku.
Najwięcej emocji i zainteresowania budzi sama nazwa obiektu
Najwięcej emocji i zainteresowania budzi sama nazwa obiektu. Skąd określenie "tatarska"? Z tym pytaniem wiąże się kilka lokalnych legend przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Jedna z nich mówi o jeńcach tatarskich, którzy mieli zostać osiedleni w okolicach dzisiejszego Stobiecka po dawnych wojnach. Według ludowych opowieści, ich obecność pozostawiła ślad zarówno w nazwie miejsca, jak i charakterystycznym sposobie zabudowy.
Inna teoria odwołuje się do uprawy gryki, nazywanej dawniej tatarką. Roślina ta była powszechnie uprawiana przez miejscowych gospodarzy, a z czasem mogła stać się źródłem nazwy funkcjonującej w lokalnej tradycji.
Choć dziś odwiedzający widzą jedynie pojedyncze gospodarstwo, jeszcze kilkadziesiąt lat temu podobnych zagród było w Stobiecku znacznie więcej. To właśnie ich charakterystyczny układ dał początek nazwie "Tatarska".
Historycy podkreślają jednak, że brak jednoznacznych źródeł potwierdzających rzeczywiste osadnictwo tatarskie w tej części regionu. Niezależnie od tego legendy stały się ważnym elementem lokalnej tożsamości i do dziś pobudzają wyobraźnię odwiedzających.
W 2008 roku przez Stobiecko przeszła trąba powietrzna
To, co wyróżnia Zagrodę Tatarską, to charakterystyczny układ zabudowy. Dom mieszkalny ustawiono szczytem do drogi i pozbawiono od tej strony okien. Budynki gospodarcze połączono z częścią mieszkalną, tworząc zwartą, niemal zamkniętą przestrzeń.
Takie rozwiązanie nie było przypadkowe. Chroniło mieszkańców przed wiatrem, zimnem i nieproszonymi gośćmi. Jednocześnie pozwalało wygodnie wykonywać codzienne obowiązki gospodarskie bez konieczności opuszczania zagrody. Wnętrza pokazują, jak wyglądały warunki życia chłopskiej rodziny pod koniec XIX wieku. Skromne wyposażenie, drewniane meble, narzędzia gospodarskie i przedmioty codziennego użytku przypominają o czasach, gdy życie toczyło się w rytmie natury i prac polowych.
Budynki wzniesiono z grubych bali sosnowych, a dachy pierwotnie pokrywała słoma. Każdy element konstrukcji miał swoje praktyczne uzasadnienie, wynikające z doświadczenia wielu pokoleń wiejskich budowniczych.
Zabytkowa zagroda nie uniknęła problemów. W 2008 roku przez Stobiecko przeszła trąba powietrzna, która uszkodziła zarówno historyczne zabudowania, jak i współczesne obiekty znajdujące się w okolicy. Dzięki wcześniejszemu wsparciu samorządu województwa udało się przeprowadzić remont i przywrócić obiekt do życia. Dziś muzeum ponownie korzysta z pomocy programu "Łódzkie dla zabytków".
(na podstawie informacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego)
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.