Nawet 120 dni płatnej opieki w ciągu roku. ZUS ma wypłacać dodatkowe świadczenie

Rodzice ciężko chorych dzieci mogą zyskać znacznie więcej czasu na sprawowanie osobistej opieki bez konieczności rezygnacji z pracy. Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przewiduje wprowadzenie dodatkowego okresu zasiłku opiekuńczego, który będzie przysługiwał niezależnie od dotychczasowych limitów. Dokument oznaczony numerem UD484 trafił 19 października 2026 roku do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji z partnerami społecznymi.

Obecnie długość pobierania zasiłku opiekuńczego zależy między innymi od wieku dziecka oraz posiadanego przez nie orzeczenia o niepełnosprawności. Przepisy nie różnicują jednak podstawowego limitu ze względu na ciężkość konkretnego schorzenia. W praktyce rodzic dziecka leczonego onkologicznie może korzystać z takiego samego podstawowego okresu zasiłkowego jak rodzic dziecka wymagającego krótkotrwałej opieki podczas mniej poważnej choroby.

Ministerstwo chce zmienić tę zasadę. Rodzice dzieci wymagających szczególnej opieki mają otrzymać dodatkowe 60 dni świadczenia w roku kalendarzowym. Okres ten nie pomniejszałby podstawowego limitu zasiłku opiekuńczego.

Kto otrzyma dodatkowe 60 dni opieki nad dzieckiem?

Projektowane uprawnienie ma przysługiwać osobom ubezpieczonym, które muszą osobiście opiekować się ciężko chorym dzieckiem przed ukończeniem 18. roku życia. Nie będzie to dodatkowy urlop przyznawany wszystkim rodzicom wyłącznie z tytułu wychowywania dzieci.

O konieczności sprawowania opieki ma decydować lekarz wystawiający zaświadczenie. Pod uwagę będzie brał stan zdrowia dziecka, stopień jego samodzielności, zdolność do samoobsługi oraz rzeczywiste zapotrzebowanie na pomoc ze strony rodzica. Ministerstwo nie przewiduje stworzenia zamkniętej listy chorób uprawniających do nowego świadczenia. Oznacza to, że rozpoznanie określonej choroby nie będzie samo w sobie przesądzało o przyznaniu dodatkowych dni.

Rozwiązanie ma pomóc przede wszystkim rodzinom, w których leczenie dziecka jest długotrwałe i wymaga znacznego zaangażowania opiekuna. Dotyczy to między innymi ciężkich chorób nowotworowych oraz innych poważnych schorzeń, których przebieg ogranicza możliwość samodzielnego funkcjonowania dziecka.

Nawet 120 dni zasiłku opiekuńczego rocznie. Nowe limity

Najważniejsza zmiana polega na możliwości wykorzystania dodatkowych 60 dni ponad obecnie obowiązujący limit zasiłku opiekuńczego. Łączny wymiar będzie zależał od wieku i sytuacji dziecka.

• 120 dni – tyle maksymalnie mogliby wykorzystać rodzice ciężko chorych dzieci przed ukończeniem 14. roku życia. Na ten wymiar składałoby się do 60 dni podstawowego zasiłku oraz do 60 dni dodatkowego okresu.
• 90 dni – taki łączny limit przewidziano w przypadku ciężko chorych dzieci z niepełnosprawnością w wieku od 14 do 18 lat. Podstawowy okres 30 dni zostałby uzupełniony dodatkowymi 60 dniami.
• 74 dni – tyle wynosiłby łączny maksymalny okres w przypadku ciężko chorych dzieci powyżej 14. roku życia, które nie mają stwierdzonej niepełnosprawności i nie ukończyły 18 lat. Obecny limit 14 dni zostałby powiększony o 60 dni.

Wskazane wartości mają charakter maksymalny. Nie oznaczają przyznania każdemu rodzicowi z góry określonego wymiaru wolnego. Zasiłek będzie przysługiwał za okres rzeczywistej, uzasadnionej medycznie konieczności sprawowania osobistej opieki, zgodnie z pozostałymi warunkami ustawy.

Ile ZUS zapłaci za dodatkowe 60 dni wolnego?

Projektowany dodatkowy okres ma być objęty zasadami właściwymi dla zasiłku opiekuńczego. Świadczenie nie oznacza zachowania pełnego wynagrodzenia za każdy dzień nieobecności w pracy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wysokość zasiłku opiekuńczego wynosi 80 proc. podstawy wymiaru świadczenia.

W przypadku pracowników podstawę tę ustala się zasadniczo na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z określonego przepisami okresu, po odliczeniu finansowanych przez ubezpieczonego składek na ubezpieczenia społeczne. Nie można więc utożsamiać wysokości zasiłku z 80 proc. kwoty wynagrodzenia otrzymywanego na rękę.

Świadczenie wypłaca ZUS albo uprawniony płatnik składek. Zasady ustalania podstawy wymiaru i dokumentowania nieobecności mają odpowiadać systemowi zasiłkowemu, z uwzględnieniem projektowanych wymogów związanych z ciężką chorobą dziecka.

Lekarz będzie decydował o dodatkowym zwolnieniu. Zmiany również w e-ZLA

Nowe przepisy mają zmienić sposób dokumentowania opieki nad ciężko chorym dzieckiem. Projekt zakłada, że w zaświadczeniu lekarskim znajdzie się informacja o jego wystawieniu w związku z ciężką chorobą dziecka oraz kod choroby według klasyfikacji ICD-10.

Zamieszczenie dodatkowych danych ma umożliwić ZUS weryfikację przesłanek przyznania świadczenia. Informacja o rozpoznaniu choroby dziecka nie ma być udostępniana pracodawcy w sposób naruszający ochronę danych medycznych.

Ministerstwo przewiduje również okres przejściowy związany z koniecznością dostosowania systemu informatycznego ZUS. Do czasu wdrożenia odpowiednich zmian dokumenty potwierdzające konieczność sprawowania opieki nad ciężko chorym dzieckiem mają być wystawiane w formie papierowej, na zasadach określonych w projektowanych przepisach.

Dwa dni opieki nad dzieckiem również do 18. roku życia

Projekt przewiduje także zmianę art. 188 Kodeksu pracy. Obecnie pracownik wychowujący przynajmniej jedno dziecko przed ukończeniem 14 lat ma prawo do dwóch dni albo 16 godzin zwolnienia od pracy w roku kalendarzowym, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Ministerstwo proponuje podwyższenie granicy wieku dziecka do 18 lat. Oznaczałoby to, że z uprawnienia mogliby korzystać również rodzice starszych nastolatków, którzy obecnie nie mają już do niego prawa ze względu na wiek dziecka.

Nie zmieniłby się natomiast wymiar zwolnienia. Nadal wynosiłby on dwa dni lub 16 godzin w roku, niezależnie od liczby wychowywanych dzieci. To osobne uprawnienie, którego nie należy utożsamiać z dodatkowymi 60 dniami zasiłku opiekuńczego. W przypadku dwóch dni z art. 188 Kodeksu pracy pracownik zachowuje pełne wynagrodzenie.

Czy nowe przepisy obejmą wszystkich pracujących rodziców?

Warto odróżnić uprawnienia wynikające z prawa pracy od świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Zasiłek opiekuńczy jest związany z podleganiem temu ubezpieczeniu i spełnieniem ustawowych przesłanek. Może przysługiwać nie tylko pracownikom, ale także innym osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym, w tym – po spełnieniu warunków – przedsiębiorcom czy zleceniobiorcom.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku dwóch dni zwolnienia na opiekę nad dzieckiem. Jest to uprawnienie pracownicze wynikające bezpośrednio z Kodeksu pracy. Nie przysługuje automatycznie wszystkim osobom wykonującym pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.

Projekt przewiduje także odpowiednie zmiany w regulacjach dotyczących służb mundurowych i żołnierzy zawodowych, tak aby również te grupy mogły korzystać z rozszerzonych rozwiązań związanych z opieką nad ciężko chorymi dziećmi.

Od kiedy 60 dni dodatkowego wolnego? Ważne zastrzeżenie

Ministerstwo zakłada, że nowe przepisy wejdą w życie w 2027 roku. Projekt przewiduje 14-dniowe vacatio legis, czyli okres pomiędzy ogłoszeniem ustawy a rozpoczęciem jej obowiązywania.

Na 22 października 2026 roku projekt pozostaje na etapie konsultacji i uzgodnień. Nie został jeszcze uchwalony przez parlament, dlatego rodzice nie mogą obecnie ubiegać się o dodatkowe świadczenie na podstawie proponowanych regulacji. Ostateczny termin rozpoczęcia obowiązywania nowych zasad będzie zależał od przebiegu procesu legislacyjnego.

Ministerstwo podkreśla, że celem zmian jest zwiększenie bezpieczeństwa rodzin opiekujących się ciężko chorymi dziećmi. Obecnie wyczerpanie podstawowego limitu zasiłku może nastąpić znacznie wcześniej niż zakończenie leczenia. Projekt ma ograniczyć ten problem, zapewniając rodzicom dodatkowy okres wsparcia finansowego podczas sprawowania osobistej opieki.