Od 20 września garaże przy płocie będą mogły być większe. Rząd zmienia przepisy

Zmiana dotyczy jednego z najbardziej praktycznych problemów właścicieli domów jednorodzinnych i działek siedliskowych: możliwości ustawienia garażu albo budynku gospodarczego tuż przy granicy nieruchomości. Obecne przepisy dopuszczają takie rozwiązanie, ale tylko przy ograniczonych wymiarach. Budynek gospodarczy lub garaż może dziś stanąć bezpośrednio przy granicy działki budowlanej albo w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od niej, jeśli ściana zwrócona w stronę sąsiada nie ma okien ani drzwi. Dodatkowy warunek dotyczy rozmiarów: długość takiego obiektu nie może przekraczać 6,5 m, a wysokość 3 m.

Po zmianie limity mają zostać podniesione. Garaż lub budynek gospodarczy przy granicy działki będzie mógł mieć do 7 m długości i do 3,5 m wysokości. Różnica wydaje się niewielka, ale w praktyce może mieć znaczenie przy projektowaniu garażu dla większego samochodu, pomieszczenia na sprzęt ogrodowy, rowery, narzędzia albo zaplecza gospodarczego przy domu. Podniesienie wysokości do 3,5 m może też ułatwić stosowanie dachu spadzistego, co przy dotychczasowym limicie 3 m bywało trudne albo wymagało bardzo ograniczonych rozwiązań projektowych.

Budynek gospodarczy i szopa ogrodowa bliżej płotu

Nowe przepisy nie będą dotyczyły wyłącznie garaży. Ten sam mechanizm obejmie także budynki gospodarcze, a więc obiekty wykorzystywane np. jako szopy ogrodowe, domki narzędziowe czy niewielkie zaplecza techniczne przy domu. Kluczowe pozostanie jednak to, gdzie taki obiekt ma zostać ustawiony i jaką ścianą będzie zwrócony w stronę granicy działki.

Podstawowa zasada sytuowania budynków się nie zmienia: co do zasady ściana z oknami lub drzwiami powinna znajdować się co najmniej 4 m od granicy działki, a ściana bez okien i drzwi co najmniej 3 m od granicy. Przepisy przewidują jednak wyjątki. W zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej można sytuować garaż albo budynek gospodarczy bliżej granicy, w tym bezpośrednio przy niej, jeśli spełnione są warunki określone w rozporządzeniu. To właśnie w tym wyjątku mają pojawić się większe limity wymiarów.

Właściciel działki nie będzie więc mógł dowolnie ustawić każdego budynku przy płocie. Znaczenie nadal będą miały przepisy przeciwpożarowe, wymogi dotyczące nasłonecznienia, odległości od innych obiektów, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego albo decyzja o warunkach zabudowy. W praktyce przed rozpoczęciem inwestycji trzeba będzie sprawdzić nie tylko nowe wymiary, lecz także lokalne ograniczenia i sposób oddziaływania obiektu na sąsiednią nieruchomość.

Granica działki nadal z ograniczeniami

Projektowana zmiana nie oznacza całkowitego poluzowania zasad budowania przy granicy działki. Obiekt ustawiony przy samym płocie nadal będzie musiał spełniać warunki techniczne. Ściana skierowana do sąsiada powinna być ścianą bez okien i drzwi, jeśli inwestor chce skorzystać z preferencyjnego usytuowania. W przeciwnym razie zastosowanie znajdą ogólne odległości od granicy działki.

Istotne pozostaje także to, że usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy może powodować objęcie sąsiedniej nieruchomości obszarem oddziaływania obiektu. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy inwestycja wymaga procedury administracyjnej. Sąsiad nie zawsze może skutecznie zablokować budowę tylko dlatego, że nie podoba mu się jej lokalizacja, ale przepisy o odległościach, ochronie przeciwpożarowej i oddziaływaniu obiektu nadal mają znaczenie dla legalności inwestycji.

Dopuszczalne pozostanie również sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy wtedy, gdy będzie on przylegał całą długością swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce. W takim przypadku wysokość obiektu musi być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Osobny wyjątek dotyczy także działek węższych, o szerokości 16 m lub mniejszej, gdzie przepisy dopuszczają sytuowanie budynku bliżej granicy ścianą bez okien i drzwi.

Garaż przy płocie a ryzyko sporów sąsiedzkich

Większy garaż przy granicy działki może być korzystny dla inwestora, ale nie musi być neutralny dla sąsiada. Podwyższenie dopuszczalnej wysokości z 3 m do 3,5 m oznacza większą bryłę budynku, która może silniej wpływać na widok z sąsiedniej działki, zacienienie fragmentu posesji albo odbiór przestrzeni przy ogrodzeniu. Dlatego zmiana, choć techniczna, może mieć realne skutki w relacjach sąsiedzkich.

W konsultacjach i dyskusjach wokół nowego rozporządzenia pojawiały się również wątpliwości dotyczące tego, ile takich obiektów można byłoby sytuować przy granicy. Związek Powiatów Polskich zwracał uwagę, że brak precyzyjnego limitu mógłby prowadzić do ustawiania całych rzędów garaży lub budynków gospodarczych, zwłaszcza tam, gdzie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Samorządowcy postulowali ograniczenie tej możliwości, np. przez powiązanie jednego garażu lub budynku gospodarczego z jednym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym.

To ważny wątek, bo zmiana warunków technicznych dotyczy nie tylko wygody właścicieli domów. Przepisy muszą równoważyć interes inwestora i właścicieli sąsiednich nieruchomości. Im większe obiekty można stawiać przy granicy, tym większe znaczenie mają precyzyjne zasady dotyczące liczby takich budynków, ich lokalizacji i wpływu na otoczenie.

Nowe warunki techniczne dla budynków

Prace nad nowymi warunkami technicznymi trwają w Rządowym Centrum Legislacji. Projekt rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, został wpisany do wykazu prac legislacyjnych resortu pod numerem 68. Dokument ma zastąpić dotychczasowe rozporządzenie i uporządkować przepisy dotyczące m.in. usytuowania budynków, dostępności architektonicznej, wymagań technicznych oraz rozwiązań odpowiadających aktualnym technologiom w budownictwie.

Zgodnie z informacjami opublikowanymi w toku procesu legislacyjnego nowe przepisy powinny zostać wydane do 20 września 2026 r. Wynika to z konieczności dostosowania regulacji oraz kompleksowego ujęcia materii warunków technicznych. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wskazuje, że celem zmian jest m.in. uproszczenie i doprecyzowanie przepisów, które obecnie budzą wątpliwości interpretacyjne.

Dla właścicieli domów najważniejsze będzie jednak to, czy projektowane rozwiązania zostaną przyjęte w zapowiadanym kształcie. Jeżeli tak się stanie, od 20 września 2026 r. większy garaż albo budynek gospodarczy przy granicy działki będzie mógł mieć 7 m długości i 3,5 m wysokości. Nie zniesie to obowiązku sprawdzenia planu miejscowego, decyzji o warunkach zabudowy oraz przepisów techniczno-budowlanych, ale zwiększy margines projektowy przy inwestycjach realizowanych na małych i średnich działkach.