Nowy rok szkolny przyniesie pierwszą zasadniczą fazę reformy „Kompas Jutra”. Od 1 września 2026 r. zmienione ramowe plany nauczania oraz nowa podstawa programowa zaczną obowiązywać w klasach I i IV szkół podstawowych. Kolejne roczniki będą przechodziły na nowe zasady stopniowo, dzięki czemu przez kilka lat w jednej placówce będą funkcjonowały równolegle dwa modele organizacji nauki.
Jednym z najważniejszych elementów reformy jest tydzień projektowy, podczas którego zwykłe lekcje zostaną zastąpione pracą nad zadaniami łączącymi różne przedmioty. W roku szkolnym 2026/2027 rozwiązanie będzie jeszcze fakultatywne. Szkoły w całej Polsce będą mogły przeprowadzić je w klasach IV–VIII, ale nie zostaną do tego zobowiązane. Obowiązkowe wdrażanie rozpocznie się rok później.
Reforma edukacji zmieni plany lekcji od 1 września
Pierwszym rocznikiem drugiego etapu edukacyjnego objętym nowym ramowym planem nauczania będą uczniowie klas IV. Zmienią się zarówno przedmioty, jak i sposób układania tygodniowego rozkładu zajęć. W klasach II, III oraz V–VIII w roku szkolnym 2026/2027 pozostaną dotychczasowe rozwiązania. Oznacza to, że dyrektorzy będą musieli układać plany dla uczniów pracujących według różnych podstaw programowych.
W kolejnych latach nowy model będzie obejmował następne klasy. W roku szkolnym 2027/2028 dotychczasowy ramowy plan pozostanie w klasach III oraz VI–VIII, w roku szkolnym 2028/2029 – w klasach VII i VIII, a w roku szkolnym 2029/2030 – jedynie w klasie VIII. Pełne przejście wszystkich roczników na nowe zasady nastąpi więc dopiero po zakończeniu wieloletniego procesu wdrażania reformy.
Zmiana obejmie także edukację wczesnoszkolną. Tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć w klasach I–III zostanie zwiększony z 20 do 21 godzin. Nowy wymiar będzie jednak stosowany stopniowo, począwszy od klasy I w roku szkolnym 2026/2027.
Nowa przyroda i zajęcia praktyczno-techniczne w szkołach
W klasach IV–VI zostanie wprowadzona interdyscyplinarna przyroda, łącząca zagadnienia z biologii, geografii, chemii i fizyki. Przedmiot będzie realizowany po trzy godziny tygodniowo w każdym z tych roczników. W klasie IV zastąpi obecny przedmiot o tej samej nazwie, prowadzony dotychczas przez dwie godziny, natomiast w klasach V i VI pojawi się jako nowy element programu.
Zajęcia z przyrody mają być umieszczane w planie w blokach obejmujących co najmniej dwie kolejne godziny. Dłuższy czas ma umożliwić wykonywanie doświadczeń, prowadzenie obserwacji, organizowanie wyjść terenowych oraz realizowanie projektów, których nie da się przeprowadzić podczas pojedynczej lekcji.
Zmieni się również technika. Zastąpią ją zajęcia praktyczno-techniczne, prowadzone w klasach IV–VI po dwie godziny tygodniowo. Dla porównania dotychczasowa technika obejmowała jedną godzinę tygodniowo w każdym z tych roczników. Nowe zajęcia obowiązkowo trzeba będzie umieszczać w planie jako jeden dwugodzinny blok.
Ministerstwo Edukacji Narodowej zakłada, że uczniowie będą zdobywać umiejętności związane z planowaniem pracy, posługiwaniem się narzędziami, wykonywaniem prostych czynności technicznych i domowych oraz rozwiązywaniem praktycznych problemów. Taka organizacja zajęć będzie jednak wymagała odpowiednich sal, wyposażenia oraz przygotowania nauczycieli.
Tydzień projektowy wyłączy część tradycyjnych zajęć
Największą zmianą w organizacji pracy szkoły ma być tydzień projektowy. Przez pięć dni uczniowie nie będą uczestniczyli w większości tradycyjnych lekcji klasowo-przedmiotowych. Czas przewidziany na te zajęcia zostanie wykorzystany na realizację projektów edukacyjnych pod opieką nauczycieli.
Projekty mają służyć rozwiązaniu określonego problemu przy wykorzystaniu wiedzy i metod pochodzących z kilku dziedzin. Uczniowie będą mogli pracować w zespołach utworzonych w obrębie jednej klasy albo w grupach międzyklasowych. Przepisy nie narzucają szkołom jednakowego tematu ani gotowego scenariusza.
Każdy projekt będzie musiał obejmować sformułowanie lub wybór tematu, określenie celu, zaplanowanie etapów, wykonanie zadań oraz publiczne przedstawienie rezultatów. Część przygotowań będzie mogła rozpocząć się przed właściwym tygodniem projektowym. Termin wybrany przez szkołę powinien zostać przekazany uczniom i rodzicom na początku roku szkolnego.
Przykładowe przedsięwzięcia mogą dotyczyć ochrony lokalnego środowiska, historii miejscowości, bezpieczeństwa, kultury, finansów albo funkcjonowania społeczności. Uczniowie zajmujący się stanem pobliskiej rzeki mogliby przeprowadzić obserwacje przyrodnicze, opracować wyniki pomiarów, przygotować mapy i wykresy oraz stworzyć kampanię informacyjną. Ostateczny zakres działań będzie zależał od możliwości szkoły i decyzji nauczycieli.
Wychowanie fizyczne i pomoc psychologiczna bez zmian
Tydzień projektowy nie spowoduje zawieszenia wszystkich zajęć. Zgodnie z rozporządzeniem według dotychczasowego tygodniowego rozkładu nadal będą odbywały się lekcje wychowania fizycznego, edukacji zdrowotnej, religii lub etyki, a także zajęcia rewalidacyjne dla uczniów z niepełnosprawnościami.
Wyłączone z reorganizacji zostaną również zajęcia prowadzone w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Dyrektor będzie więc musiał ułożyć tygodniowy harmonogram w taki sposób, aby połączyć pracę projektową z zajęciami, których nie można przesunąć ani zastąpić inną formą aktywności.
Przepisy nie ograniczają tygodnia projektowego do zajęć odbywających się w budynku szkoły. Realizacja części zadań może wymagać wyjścia w teren, wizyty w instytucji publicznej albo współpracy z organizacją społeczną. W takich przypadkach placówka będzie musiała zapewnić opiekę, bezpieczeństwo, transport i wymagane zgody rodziców.
Pedagodzy przed wyzwaniem w dużych szkołach
Organizacja tygodnia projektowego będzie należała do dyrektora, ale jego przeprowadzenie wymaga zaangażowania całej rady pedagogicznej. Nauczyciele różnych przedmiotów będą musieli wspólnie określić temat, cele i harmonogram, a następnie podzielić między siebie opiekę nad zespołami uczniowskimi.
Szczególnie skomplikowana może być sytuacja w dużych szkołach miejskich, w których na jednym poziomie funkcjonuje po kilka lub kilkanaście oddziałów. Utworzenie grup międzyklasowych oznacza konieczność skoordynowania pracy wielu nauczycieli, zapewnienia odpowiedniej liczby pomieszczeń oraz dostosowania harmonogramu do zajęć, które podczas tygodnia projektowego pozostaną w planie.
Jolanta Myśluk, naczelnik wydziału oświaty w Krapkowicach, zwróciła w rozmowie z „Nową Trybuną Opolską” uwagę, że mniejsze szkoły mogą łatwiej poradzić sobie z logistyką niż duże placówki wielooddziałowe. Nauczyciele cytowani przez gazetę ocenili sam kierunek reformy jako potrzebny, zastrzegając jednocześnie, że pierwsze próby mogą przynieść problemy organizacyjne.
Szkolne pracownie wymagają doposażenia
Skuteczność nowych zajęć będzie zależała również od warunków technicznych. Rządowa diagnoza przygotowana na potrzeby programu „Pracownie Kompas Jutra” objęła 8818 szkół podstawowych, co stanowiło 64 proc. placówek uprawnionych do udziału w badaniu, z wyłączeniem szkół działających w zespołach.
Pracownię biologiczną posiadało 49,5 proc. badanych szkół, natomiast pracownię techniczną – jedynie 20,7 proc. Jednocześnie 30,8 proc. placówek oceniło liczbę specjalistycznych pracowni jako niewystarczającą. Potrzebę doposażenia istniejących sal w meble oraz sprzęt zgłosiło 47,3 proc. szkół.
Program „Pracownie Kompas Jutra” przewiduje wsparcie dla organów prowadzących w latach 2026–2029. Wyposażenie ma być dobierane indywidualnie po przeprowadzeniu przez szkołę diagnozy potrzeb związanych z prowadzeniem przyrody i zajęć praktyczno-technicznych.
Obowiązkowy tydzień projektowy od roku szkolnego 2027/2028
W roku szkolnym 2026/2027 tydzień projektowy pozostanie rozwiązaniem dobrowolnym dla klas IV–VIII. Pierwszy obowiązkowy etap rozpocznie się w roku szkolnym 2027/2028 i obejmie klasy IV oraz V. W tym samym czasie szkoły będą mogły fakultatywnie przeprowadzić go również w klasach VI–VIII.
W roku szkolnym 2028/2029 obowiązek zostanie rozszerzony na klasy IV–VI, a dobrowolna organizacja będzie możliwa w klasach VII i VIII. Rok później rozwiązanie obejmie obowiązkowo klasy IV–VII, a fakultatywnie klasę VIII.
Od roku szkolnego 2030/2031 tydzień projektowy ma być obowiązkowo organizowany we wszystkich klasach IV–VIII szkół podstawowych. Wyłączone z tego obowiązku będą szkoły podstawowe dla dorosłych.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.