To jeden z powodów, dla których rośnie znaczenie dodatkowego oszczędzania na starość. Jedną z możliwości jest OIPE, czyli ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny.
Dane OECD pokazują skalę problemu, ale trzeba je właściwie interpretować. Nie oznaczają one, że każda osoba otrzymująca obecnie 10 tys. zł miesięcznie dostanie dokładnie 3180 albo 4060 zł emerytury. Takie kwoty są jedynie prostym przeliczeniem procentowej stopy zastąpienia. OECD analizuje modelowego pracownika rozpoczynającego karierę w wieku 22 lat, pracującego bez przerw i zarabiającego przez całą karierę przeciętne wynagrodzenie. Rzeczywista emerytura konkretnej osoby będzie zależała m.in. od wysokości składek, długości okresu pracy oraz momentu przejścia na emeryturę.
Przyszła emerytura znacznie niższa od pensji
W przypadku modelowej osoby o przeciętnych zarobkach OECD prognozuje stopę zastąpienia netto na poziomie 40,6 proc. dla mężczyzn oraz 31,8 proc. dla kobiet. Dla porównania średnie wartości w krajach OECD wynoszą odpowiednio 63,2 oraz 62,4 proc. Różnica między kobietami i mężczyznami w Polsce wiąże się między innymi z odmiennym ustawowym wiekiem emerytalnym.
Oznacza to, że spadek dochodów po zakończeniu aktywności zawodowej może być bardzo wyraźny. Przeliczając wyłącznie obrazowo wskaźniki OECD na 10 tys. zł miesięcznego wynagrodzenia netto, otrzymalibyśmy około 3180 zł dla kobiety i 4060 zł dla mężczyzny. Nie jest to jednak indywidualna kalkulacja emerytury z ZUS ani gwarantowana wysokość przyszłego świadczenia.
OECD zwraca również uwagę, że w polskim systemie wysokość świadczenia jest silnie powiązana z wartością odprowadzonych składek. Znaczenie ma więc zarówno poziom wynagrodzenia, jak i długość okresu aktywności zawodowej. Późniejsze przejście na emeryturę oznacza z reguły dodatkowe składki i jednocześnie krótszy prognozowany okres pobierania świadczenia.
OIPE jako dodatkowy kapitał na emeryturę
Jednym z narzędzi umożliwiających samodzielne budowanie oszczędności emerytalnych jest OIPE, czyli ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny. Nie zastępuje on emerytury z ZUS. Jest dobrowolnym, długoterminowym produktem, który ma stanowić jej uzupełnienie.
Zasady funkcjonowania OIPE wynikają z prawa unijnego oraz polskiej ustawy z 7 lipca 2023 r. Produkt został pomyślany w taki sposób, aby można było korzystać z niego również przy zmianie kraju zamieszkania lub zatrudnienia w obrębie Unii Europejskiej. Jednym z założeń jest możliwość przenoszenia produktu oraz prowadzenia odpowiednich subkont dla poszczególnych państw.
OIPE jest więc szczególnie interesujące dla osób, które planują długoterminowe oszczędzanie, a jednocześnie nie chcą wiązać całego prywatnego zabezpieczenia emerytalnego wyłącznie z jednym krajowym produktem finansowym. Unijne przepisy określają m.in. zasady rejestracji produktów, obowiązki informacyjne dostawców oraz warunki zmiany dostawcy.
W 2026 roku można wpłacić 28 260 zł
OIPE ma roczny limit wpłat. W 2026 r. wynosi on 28 260 zł. To o 2241 zł więcej niż w 2025 r., kiedy limit wynosił 26 019 zł. W 2024 r. maksymalna wartość wpłat była jeszcze niższa i wynosiła 23 472 zł.
Limit jest ustalany na podstawie ustawy o OIPE. Co do zasady odpowiada trzykrotności prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok.
Nie ma przy tym obowiązku wykorzystania całego limitu. OIPE jest narzędziem dobrowolnym, dlatego wysokość wpłat może zostać dostosowana do możliwości finansowych oszczędzającego. Limit określa maksymalną kwotę, którą można w danym roku wpłacić na polskie subkonto OIPE.
Zyski z OIPE bez podatku od dochodów kapitałowych
Istotnym elementem systemu są preferencje podatkowe. Polski ustawodawca zastosował wobec OIPE rozwiązanie zbliżone do IKE. Pieniądze wpłacane są z dochodu, który wcześniej został już opodatkowany, natomiast przy spełnieniu przewidzianych prawem warunków dochody osiągane podczas inwestowania oraz wypłata środków korzystają ze zwolnienia podatkowego.
W praktyce oznacza to możliwość uniknięcia 19-procentowego podatku od dochodów kapitałowych, nazywanego potocznie podatkiem Belki. Zwolnienie obejmuje dochody związane z gromadzeniem oszczędności i prawidłową wypłatą środków, a także określone ustawą wypłaty transferowe.
Preferencja nie powinna być jednak utożsamiana z ulgą podatkową na wejściu, taką jak w przypadku IKZE. Wpłacenie pieniędzy na OIPE nie oznacza automatycznego pomniejszenia podstawy opodatkowania PIT za dany rok. Korzyść pojawia się przede wszystkim przy inwestowaniu oraz późniejszej wypłacie środków zgodnie z ustawowymi zasadami.
Wypłata po 60. roku życia lub wcześniej po nabyciu prawa do emerytury
Preferencyjna wypłata środków nie jest całkowicie dowolna. Ustawa przewiduje możliwość wypłaty po ukończeniu 60 lat. Druga możliwość dotyczy osoby, która ukończyła co najmniej 55 lat i nabyła już uprawnienia emerytalne.
Trzeba jednocześnie spełnić dodatkowy warunek dotyczący historii oszczędzania. Wpłaty powinny być dokonywane w co najmniej pięciu dowolnych latach kalendarzowych albo ponad połowa wszystkich wpłat musi zostać dokonana nie później niż pięć lat przed złożeniem wniosku o wypłatę.
Pieniądze mogą zostać wypłacone jednorazowo albo w ratach. Ustawa przewiduje również zasady przekazania zgromadzonych środków osobom uprawnionym po śmierci oszczędzającego.
OIPE nie gwarantuje określonej emerytury
OIPE nie jest świadczeniem wypłacanym przez państwo i nie gwarantuje konkretnej wysokości przyszłego dochodu. Jest produktem inwestycyjnym służącym do długoterminowego gromadzenia prywatnego kapitału. Wynik będzie zależał między innymi od wysokości wpłat, czasu inwestowania, osiąganych stóp zwrotu, kosztów produktu oraz przyjętej strategii inwestycyjnej.
Unijne przepisy wymagają, aby przed zawarciem umowy klient otrzymał dokument zawierający kluczowe informacje dotyczące OIPE. Powinny znaleźć się w nim m.in. informacje o ryzyku, kosztach, potencjalnych zyskach i stratach oraz charakterze inwestycji. Dostawca lub dystrybutor powinien również ocenić potrzeby emerytalne klienta i przedstawić informacje umożliwiające podjęcie świadomej decyzji.
Dane OECD nie oznaczają więc, że przyszła emerytura każdego pracownika zostanie automatycznie obniżona do 32 czy 40 proc. obecnego wynagrodzenia. Pokazują jednak problem, z którym mogą zmierzyć się osoby pozostające na rynku pracy przez kolejne dekady: obowiązkowe świadczenie może zastąpić znacznie mniejszą część wcześniejszych dochodów niż obecnie oczekuje wielu pracowników. OIPE jest jednym z instrumentów pozwalających budować dodatkowy kapitał niezależnie od emerytury z obowiązkowego systemu.
Podstawy prawne
- Ustawa z 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym
- Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego
- Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 10 listopada 2025 r. w sprawie wysokości limitu wpłat dokonywanych na subkonto OIPE w 2026 r.
Źródła:
- INFOR.PL
- OECD, Pensions at a Glance 2025
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
- Komisja Nadzoru Finansowego
- Rzecznik Finansowy
- EUR-Lex
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.