Trzynasta emerytura w 2026 r. wyniosła 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo, ile najniższa emerytura obowiązująca od 1 marca. W porównaniu z 2025 r. świadczenie wzrosło o 99,58 zł, a więc o 5,3 proc. Zakład Ubezpieczeń Społecznych szacował przed rozpoczęciem wypłat, że dodatkowe pieniądze otrzyma ponad 10 mln osób.
Świadczenie zostało przyznane z urzędu. Emeryci i renciści nie musieli składać wniosków ani przedstawiać dodatkowych dokumentów. ZUS wypłacał trzynastkę razem z kwietniową emeryturą lub rentą, natomiast osoby pobierające świadczenia albo zasiłki przedemerytalne otrzymywały ją w maju.
Kwota netto zależała od wysokości podstawowej emerytury lub renty, ponieważ od trzynastki pobierane są składka na ubezpieczenie zdrowotne i – zależnie od łącznego miesięcznego dochodu – zaliczka na podatek dochodowy. Z wyliczeń przedstawionych przez ZUS wynikało, że przy świadczeniu podstawowym wynoszącym 1000 zł brutto trzynastka mogła wynieść 1743,43 zł netto. Przy emeryturze w wysokości 1978,49 zł brutto było to 1625,43 zł netto, a przy świadczeniu wynoszącym co najmniej 2500 zł brutto – 1563,43 zł netto.
Decydujące prawo do wypłaty na 31 marca
Warunek przyznania trzynastej emerytury został określony w ustawie z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów. Pieniądze przysługują osobom, które 31 marca danego roku mają prawo do wypłaty jednego z wymienionych w przepisach świadczeń długoterminowych.
Katalog obejmuje między innymi emerytury, emerytury pomostowe, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinne, renty socjalne, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, rodzicielskie świadczenia uzupełniające oraz świadczenia przedemerytalne. Trzynastki nie otrzymuje natomiast osoba, której prawo do świadczenia podstawowego było 31 marca zawieszone.
To właśnie status świadczeniobiorcy w tym dniu ma zasadnicze znaczenie. Jeżeli po późniejszym rozliczeniu przychodów okaże się, że emerytura albo renta powinna zostać zawieszona również za marzec, ZUS może ponownie ustalić prawo do trzynastej emerytury. Wypłacona kwota może wówczas zostać uznana za świadczenie nienależnie pobrane.
Zwrot trzynastej emerytury po ponownym rozliczeniu
Ryzyko zwrotu dotyczy przede wszystkim osób pobierających wcześniejsze emerytury oraz niektóre renty, które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego i jednocześnie uzyskują przychody podlegające rozliczeniu przez ZUS. Powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Nie każde przekroczenie niższego limitu przychodu oznacza jednak utratę trzynastki. Jeżeli zarobki mieszczą się między 70 a 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, podstawowe świadczenie podlega jedynie zmniejszeniu. Trzynasta emerytura może nadal przysługiwać. Problem pojawia się wtedy, gdy rozliczenie prowadzi do zawieszenia prawa do wypłaty podstawowej emerytury lub renty za marzec, a więc za miesiąc obejmujący ustawowy dzień ustalania uprawnienia.
Nieprawidłowe jest zatem twierdzenie, że przekroczenie aktualnego limitu w dowolnym miesiącu automatycznie powoduje obowiązek oddania trzynastej emerytury. ZUS musi najpierw rozliczyć przychód, ustalić jego wpływ na świadczenie podstawowe i wydać odpowiednią decyzję. Dopiero zawieszenie prawa do wypłaty na 31 marca może podważyć prawo do trzynastki za ten sam rok.
Limity dorabiania do emerytury od 1 czerwca 2026 r.
Od 1 czerwca 2026 r. do wcześniejszych emerytur i rent stosowane są dwa nowe progi przychodowe. Kwota odpowiadająca 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wynosi 6694,10 zł brutto. Przychód nieprzekraczający tej wartości nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia świadczenia.
Przy przychodzie wyższym niż 6694,10 zł, lecz nieprzekraczającym 12 431,80 zł brutto, ZUS zmniejsza emeryturę lub rentę o kwotę przekroczenia, nie więcej jednak niż o obowiązującą maksymalną kwotę zmniejszenia. Po przekroczeniu 12 431,80 zł brutto, czyli 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia, wypłata podstawowego świadczenia podlega zawieszeniu.
Limity te obowiązują od czerwca do końca sierpnia 2026 r. Nie rozstrzygają bezpośrednio o prawie do trzynastej emerytury wypłaconej wiosną, ponieważ w jej przypadku badany jest stan na 31 marca. Będą jednak istotne dla bieżącego rozliczania wcześniejszych emerytur i rent oraz dla ustalenia sytuacji świadczeniobiorców przed wypłatą czternastej emerytury.
Kogo nie obejmują limity dorabiania do emerytury
Ograniczenia przychodowe co do zasady nie dotyczą emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny. Osoby te mogą pracować bez ryzyka zmniejszenia lub zawieszenia emerytury, niezależnie od wysokości wynagrodzenia. Wyjątek obejmuje między innymi emeryturę podwyższoną do ustawowego minimum – dodatkowy przychód może spowodować utratę dopłaty do najniższego świadczenia.
Bez ograniczeń mogą dorabiać również osoby pobierające emeryturę częściową, renty inwalidów wojennych oraz określone renty inwalidów wojskowych, a także renty rodzinne po osobach uprawnionych do takich świadczeń. Limitów nie stosuje się ponadto do niektórych uczniów i studentów przed ukończeniem 26. roku życia, którzy pobierają rentę rodzinną i pracują na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej nieobjętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi.
Roczne rozliczenie przychodów przez ZUS
Wcześniejsi emeryci i renciści mają obowiązek poinformować ZUS o przychodach osiągniętych w poprzednim roku. Dokumenty należy przekazać do końca lutego. Pracownik przedstawia zaświadczenie od pracodawcy, natomiast osoba prowadząca działalność gospodarczą składa oświadczenie, w którym jako przychód wykazuje podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
ZUS może rozliczyć świadczenie miesięcznie albo rocznie, wybierając rozwiązanie korzystniejsze dla świadczeniobiorcy. Dlatego w zaświadczeniu warto wykazać wynagrodzenie oddzielnie za każdy miesiąc. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której jednorazowa premia lub wysoka wypłata w konkretnym miesiącu prowadzi do mniej korzystnego rozliczenia całego roku.
Jeżeli na podstawie otrzymanych danych ZUS ustali, że świadczenie podstawowe zostało wypłacone mimo braku prawa do jego pobrania, wyda decyzję określającą należność do zwrotu. Gdy rozliczenie obejmie również marzec i spowoduje zawieszenie wypłaty za ten miesiąc, konsekwencją może być ponowne ustalenie prawa do trzynastej emerytury oraz obowiązek oddania dodatkowego świadczenia.
Źródła:
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Ustawa z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
- Komunikat prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70 i 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.