Kleszcze mogą wylęgać się w domu. Sprawdź te miejsca w mieszkaniu

Problem nie jest marginalny. W Polsce aktywność kleszczy w ostatnich latach rośnie, co potwierdzają zarówno dane epidemiologiczne dotyczące chorób odkleszczowych, jak i obserwacje naukowców zajmujących się parazytologią. Wraz ze wzrostem temperatur i łagodnymi zimami pajęczaki coraz częściej pojawiają się w otoczeniu człowieka – również w mieszkaniach.

Kleszcze w domu. Jak pajęczaki trafiają do mieszkań

Kleszcze nie są owadami, lecz pajęczakami, które zwykle żyją w wilgotnym środowisku: w ściółce leśnej, wysokiej trawie lub w zaroślach. Jednak ich obecność w domu nie jest zjawiskiem przypadkowym tylko w sensie jednorazowego „przyniesienia”. Jeżeli znajdą odpowiednie warunki – wilgoć, zacienienie i dostęp do żywiciela – mogą przetrwać w pomieszczeniu nawet kilka dni.

Najczęściej trafiają do mieszkań w trzech sytuacjach:

• na ubraniach lub butach po spacerze w parku, lesie albo na działce,
• w sierści psa lub kota,
• wraz z roślinami, gałęziami lub ziemią przyniesioną z zewnątrz.

Samice kleszczy po napiciu się krwi mogą złożyć od kilkuset do nawet kilku tysięcy jaj. W naturalnym środowisku robią to w ściółce leśnej, ale jeśli pajęczak trafi do mieszkania i pozostanie niezauważony, może złożyć jaja w zacienionym miejscu w domu.

Jaja kleszczy są bardzo małe – przypominają półprzezroczyste kulki wielkości ziarenka maku. W sprzyjających warunkach larwy mogą wykluć się już po kilku dniach.

Gdzie w domu kleszcze składają jaja

W mieszkaniach pajęczaki szukają miejsc wilgotnych, zacienionych i rzadko sprzątanych. To właśnie tam mogą ukryć się po wniesieniu z zewnątrz.

Najczęściej wskazywane miejsca, w których mogą znajdować się jaja kleszczy, to:

• listwy przypodłogowe i szczeliny przy podłodze
  Kurz i wilgoć gromadzące się w tych miejscach tworzą mikrośrodowisko przypominające naturalną kryjówkę pajęczaków.
• dolne fragmenty zasłon i firanek
  Materiał dotykający podłogi może stać się schronieniem dla kleszczy, które łatwo przemieszczają się po tkaninach.
• ramy drzwi i okien oraz krawędzie dywanów
  To miejsca trudniejsze do dokładnego odkurzenia, dlatego mogą pozostawać niezauważone przez dłuższy czas.
• okolice legowisk zwierząt domowych
  Jeżeli pies lub kot przyniesie kleszcza z zewnątrz, pajęczak najczęściej odpadnie właśnie tam, gdzie zwierzę odpoczywa.
• szczeliny pod meblami i za szafkami
  Ciemne przestrzenie przy ścianach są dla pajęczaków naturalną kryjówką.

Eksperci podkreślają, że pojedynczy kleszcz w domu nie oznacza jeszcze „inwazji”. Jednak brak reakcji może spowodować, że pajęczak złoży jaja i po kilku dniach pojawi się większa liczba larw.

Kleszcze w Polsce coraz aktywniejsze

Dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego wskazują, że liczba przypadków boreliozy w Polsce w ostatnich latach systematycznie rośnie. W wielu sezonach rejestruje się ponad 20 tys. zakażeń rocznie.

Za zwiększoną aktywność kleszczy odpowiada przede wszystkim zmiana klimatu. Łagodne zimy sprawiają, że pajęczaki nie giną w dużych ilościach, a sezon ich aktywności zaczyna się wcześniej i trwa dłużej.

Największe nasilenie występuje zwykle w dwóch okresach:

• maj – czerwiec
• wrzesień – październik

Drugi jesienny szczyt aktywności bywa często lekceważony, choć w tym czasie kleszcze są równie groźne jak wiosną.

Ukąszenie pajęczaka zwykle nie boli, dlatego wiele osób zauważa go dopiero po kilku godzinach lub dniach. Tymczasem kleszcze mogą przenosić poważne choroby, m.in.:

• boreliozę,
• kleszczowe zapalenie mózgu,
• anaplazmozę,
• babeszjozę (szczególnie groźną dla psów).

Naturalne sposoby na kleszcze w domu

Podstawą jest szybka reakcja po powrocie ze spaceru lub pobytu w lesie. Ubrania i buty warto dokładnie obejrzeć, a zwierzęta domowe regularnie kontrolować.

Skuteczne działania ograniczające obecność kleszczy w mieszkaniu obejmują:

• regularne odkurzanie
  Szczególnie dokładnie należy czyścić dywany, wykładziny, listwy przypodłogowe i przestrzenie przy ścianach. Po sprzątaniu warto od razu opróżnić pojemnik odkurzacza.
• pranie w wysokiej temperaturze
  Pościel, koce i legowiska zwierząt najlepiej prać w temperaturze powyżej 60°C. Wysoka temperatura skutecznie niszczy larwy i jaja.
• czyszczenie powierzchni octem lub alkoholem
  Rozcieńczony ocet albo spirytus stosowany do mycia parapetów, framug i podłóg pomaga ograniczyć obecność pajęczaków.
• stosowanie olejków eterycznych
  Zapach lawendy, cytroneli, tymianku, goździków czy drzewa herbacianego działa odstraszająco na kleszcze. Olejki można rozpylać w pomieszczeniach w postaci rozcieńczonego roztworu.
• wietrzenie i nasłonecznianie pomieszczeń
  Kleszcze preferują wilgotne i zacienione miejsca. Dostęp światła i suche powietrze utrudniają im przetrwanie.

Zwierzęta domowe – najczęstsze źródło kleszczy w domu

Weterynarze podkreślają, że najwięcej kleszczy trafia do mieszkań w sierści psów i kotów. Nawet jedno przeoczone zwierzę może wnieść pajęczaka do domu.

Dlatego po spacerze należy:

• dokładnie obejrzeć sierść zwierzęcia,
• sprawdzić okolice uszu, pachwin i karku,
• stosować obroże lub preparaty przeciwkleszczowe.

Regularne kąpiele pupili i kontrola skóry znacząco zmniejszają ryzyko, że pajęczaki pojawią się w mieszkaniu.

Dodatkową ochroną jest także montaż moskitier oraz uszczelnienie szczelin przy oknach i drzwiach balkonowych. Dzięki temu ogranicza się możliwość dostania się kleszczy do środka wraz z roślinami czy owadami.