Nowe regulacje wynikają z ustawy z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym i obejmują zarówno Kodeks karny, jak i Kodeks wykroczeń.
Ustawodawca nie pozostawia wątpliwości co do intencji: celem jest skuteczniejsze zwalczanie przestępstw drogowych, eliminacja recydywistów z ruchu oraz zdecydowane uderzenie w nielegalne wyścigi i pokazy ekstremalnej jazdy, które od lat stanowią poważny problem, zwłaszcza w dużych miastach.
Nielegalny wyścig pojazdów – nowa definicja i realne konsekwencje
Nowelizacja wprowadza do polskiego prawa definicję „nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych”. Za taki wyścig uznana będzie:
• rywalizacja kierujących co najmniej dwoma pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym, z zamiarem pokonania odcinka drogi w jak najkrótszym czasie i z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, lub
• celowe wprowadzenie pojazdu mechanicznego w poślizg albo celowe doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu mechanicznego, wykonane w trakcie zgromadzenia zorganizowanego na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni – bez wymaganego zezwolenia.
Oznacza to, że odpowiedzialność karna obejmie nie tylko klasyczne „ściganie się spod świateł”, lecz także drifting, palenie gumy czy inne niebezpieczne manewry wykonywane podczas nieformalnych zlotów.
Trzy nowe przestępstwa w Kodeksie karnym
Nowe przepisy wprowadzają trzy rozwiązania, które znacząco zaostrzają odpowiedzialność za najpoważniejsze naruszenia.
Pierwszym z nich jest art. 177 § 2a k.k. – kwalifikowany typ spowodowania wypadku komunikacyjnego. Dotyczy sytuacji, gdy sprawca wypadku ze skutkiem śmiertelnym albo powodującym ciężki uszczerbek na zdrowiu:
– uczestniczył w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych, albo
– rażąco przekroczył prędkość i zasady bezpieczeństwa, albo
– naruszył orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów.
W takich przypadkach kara wyniesie od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Dotychczas maksymalna kara za śmiertelny wypadek drogowy wynosiła 8 lat.
Drugim nowym przestępstwem jest art. 178c k.k., penalizujący organizowanie lub prowadzenie nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych oraz uczestniczenie w nim jako kierujący pojazdem. Grozi za to od 3 miesięcy do 5 lat więzienia.
Trzeci typ czynu zabronionego to art. 178d k.k., czyli rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa drogowego. Odpowiedzialność poniesie kierowca, który prowadzi pojazd z rażącym przekroczeniem prędkości i przy rażącym naruszeniu innych zasad bezpieczeństwa, jeśli zachowanie to naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Sankcja wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Jak wyjaśnia dr Kazimierz J. Pawelec, adwokat i adiunkt w Instytucie Nauk o Bezpieczeństwie Uniwersytetu w Siedlcach:
„Niewątpliwie jest to umyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa, w sposób rażący. Czyli innymi słowy, sprawca chce i narusza przepisy z pełną świadomością. Przestępstwa można dopuścić się też z zamiarem ewentualnym, czyli osoba nie chce, ale się godzi na jego popełnienie”.
Ekspert dodaje:
„Na organie spoczywa obowiązek udowodnienia, że to miało miejsce z określonym zamiarem i świadomością”.
Obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów i dożywocie za recydywę
Od 29 stycznia 2026 r. sąd będzie miał obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów wobec sprawcy, który:
– spowodował wypadek w czasie nielegalnego wyścigu,
– uczestniczył w nielegalnym wyścigu jako prowadzący pojazd,
– rażąco przekroczył prędkość i zasady bezpieczeństwa.
Dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych grozić będzie kierowcy, który nie zastosował się do wcześniej orzeczonego zakazu, a także sprawcy wypadku podczas nielegalnego wyścigu będącemu w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego, który zbiegł z miejsca zdarzenia lub spożywał alkohol albo zażył środek odurzający po czynie, a przed badaniem.
Dodatkowo osoba łamiąca sądowy zakaz zapłaci świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości od 10 tys. do 60 tys. zł. Wobec sprawców nielegalnych wyścigów oraz rażących naruszeń bezpieczeństwa minimalna kwota wyniesie 5 tys. zł.
Przepadek pojazdu – kiedy obowiązek, kiedy możliwość
Nowela precyzuje zasady orzekania przepadku pojazdu mechanicznego lub jego równowartości. Kluczowa jest granica alkoholu: co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu.
Jeżeli kierowca będzie miał:
– od 0,5 do 1,5 promila alkoholu we krwi lub jest objęty zakazem prowadzenia – sąd będzie mógł orzec przepadek pojazdu,
– powyżej 1,5 promila – sąd będzie musiał orzec przepadek, chyba że zachodzą szczególne okoliczności.
Gdy samochód nie jest wyłączną własnością sprawcy albo przepadek jest niemożliwy lub niecelowy, sąd może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa od 5 tys. do 500 tys. zł.
Surowsze kary dla właścicieli i użytkowników pojazdów
Zmiany w Kodeksie wykroczeń przewidują karę ograniczenia wolności albo grzywnę nie niższą niż 1000 zł dla właściciela, posiadacza lub użytkownika pojazdu, który dopuści do ruchu pojazd wbrew wymaganiom. Chodzi m.in. o sytuacje, gdy pojazdem kieruje osoba bez uprawnień, w stanie po użyciu alkoholu, bez wymaganych dokumentów albo gdy auto jest niesprawne technicznie.
Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę, zapowiadając jednocześnie skierowanie jej do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim definicji „nielegalnego wyścigu” oraz penalizacji uczestników i widzów zlotów samochodowych.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.