W polskim systemie świadczeń funkcjonują dodatki, których przyznanie zależy od wcześniejszej działalności uprawnionego, a nie od jego obecnej sytuacji finansowej. Jednym z takich rozwiązań jest świadczenie ratownicze przeznaczone dla osób, które przez wiele lat aktywnie uczestniczyły w działaniach ratowniczych w Ochotniczych Strażach Pożarnych.
Od 1 marca 2026 roku wysokość świadczenia wynosi 288 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na 12 miesięcy daje 3456 zł. Dodatek jest przyznawany na podstawie decyzji administracyjnej i wypłacany co miesiąc. Nie zależy od wysokości emerytury, posiadanych oszczędności ani sytuacji majątkowej uprawnionego.
W odróżnieniu od wielu świadczeń socjalnych nie obowiązuje tutaj kryterium dochodowe. Osoba pobierająca wysoką emeryturę może uzyskać prawo do dodatku na takich samych zasadach jak emeryt otrzymujący znacznie niższe świadczenie, jeżeli spełnia wymogi wynikające z ustawy.
Kto może dostać dożywotnie świadczenie?
Warunki uzyskania świadczenia ratowniczego określa ustawa z 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych. Prawo do pieniędzy nie wynika wyłącznie z faktu przynależności do organizacji. Konieczne jest wykazanie odpowiednio długiego okresu faktycznej aktywności ratowniczej.
- Wiek kobiet wynosi co najmniej 60 lat, a wymagany okres czynnego udziału w działaniach ratowniczych to minimum 20 lat.
- Wiek mężczyzn wynosi co najmniej 65 lat, a wymagany okres aktywności to minimum 25 lat.
- Ciągłość działalności nie jest wymagana. Można zsumować poszczególne lata, nawet jeśli występowały między nimi przerwy.
- Udział w akcjach musi być rzeczywisty i odpowiednio udokumentowany. Przepisy wymagają bezpośredniego uczestnictwa w działaniach lub akcjach ratowniczych co najmniej raz w każdym zaliczanym roku.
W praktyce oznacza to, że dwóch emerytów z identycznym stażem członkowskim w OSP niekoniecznie uzyska takie same uprawnienia. Rozstrzygające znaczenie ma rzeczywisty udział w działaniach ratowniczych, a nie wyłącznie liczba lat przynależności do jednostki.
Ponad 3400 zł rocznie. Kto wypłaca świadczenie?
Świadczenie ratownicze jest finansowane z budżetu państwa. Obsługą wypłat zajmuje się Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Oznacza to, że osoby uprawnione nie otrzymują dodatku razem ze standardowym przelewem emerytury z ZUS.
Pieniądze są wypłacane co miesiąc, nie później niż do 15. dnia danego miesiąca. Wysokość świadczenia podlega corocznej waloryzacji, dlatego jego wartość zmienia się wraz ze wzrostem ustawowego wskaźnika.
Przyznane świadczenie ma charakter dożywotni, o ile uprawniony zachowuje prawo do jego pobierania. Nie trzeba każdego roku ponawiać wniosku tylko dlatego, że następuje waloryzacja.
Dokumenty sprzed kilkudziesięciu lat mogą przesądzić o prawie do dodatku
Jednym z problemów, z którymi mogą zetknąć się seniorzy, jest konieczność udokumentowania aktywności ratowniczej sprzed wielu lat. Dotyczy to zwłaszcza osób działających w jednostkach OSP w latach 80. i 90., kiedy dokumentacja nie zawsze była prowadzona w sposób umożliwiający łatwe odtworzenie historii uczestnictwa w akcjach.
Przepisy przewidują szczególne zasady potwierdzania takiej działalności. W odniesieniu do okresów przypadających do końca 2011 roku wykorzystuje się pisemne oświadczenia trzech świadków. W określonych przypadkach przynajmniej jeden świadek musi spełniać dodatkowe warunki dotyczące pełnionej w tamtym czasie funkcji publicznej lub zatrudnienia w samorządzie.
Dla późniejszych okresów znaczenie ma dokumentacja prowadzona przez Państwową Straż Pożarną. W odniesieniu do lat 2012–2021 ustawa dopuszcza również odpowiednio sporządzone oświadczenia świadków. Od 2022 roku podstawę potwierdzenia stanowi dokumentacja PSP.
Brak zachowanych dokumentów nie musi więc automatycznie oznaczać utraty możliwości uzyskania świadczenia. Konieczne jest jednak skorzystanie z odpowiedniego sposobu potwierdzenia aktywności.
Gdzie złożyć wniosek i kiedy można otrzymać pieniądze?
Osoby spełniające ustawowe warunki powinny zgłosić się do komendanta powiatowego lub miejskiego Państwowej Straży Pożarnej właściwego ze względu na siedzibę jednostki OSP. To ten organ rozpatruje wniosek i wydaje decyzję o przyznaniu świadczenia.
Wniosek powinien zawierać dane osobowe, informacje niezbędne do realizacji wypłat oraz wymagane dokumenty lub potwierdzenia udziału w działaniach ratowniczych. Po pozytywnej decyzji pieniądze wypłaca Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA.
Co ważne, prawo do świadczenia nie powstaje automatycznie wraz z ukończeniem 60 lub 65 lat. Nie wystarczy też fakt pobierania emerytury. Konieczne jest przeprowadzenie postępowania i uzyskanie decyzji właściwego organu.
Czy od świadczenia trzeba zapłacić podatek?
Świadczenie ratownicze podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie ze stanowiskiem MSWiA należy traktować je jako przychód z innych źródeł, który jest rozliczany według skali podatkowej.
Od miesięcznej wypłaty w wysokości 288 zł Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA nie pobiera zaliczki podatkowej. Nie oznacza to jednak zwolnienia świadczenia z PIT. Po zakończeniu roku podatkowego uprawniony otrzymuje informację PIT-11 i powinien uwzględnić wykazany przychód w rocznym rozliczeniu.
Wysokość ostatecznego podatku zależy od wszystkich dochodów podatnika oraz przysługujących mu ulg i odliczeń.
Czy więcej seniorów otrzyma dodatek przed osiągnięciem wieku emerytalnego?
Obowiązujące przepisy wiążą prawo do świadczenia ratowniczego z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Oznacza to, że osoby pobierające wcześniejszą emeryturę mundurową muszą co do zasady poczekać do ukończenia 60 lub 65 lat, nawet jeśli wcześniej zgromadziły wymagany staż działalności w OSP.
Problem ten stał się przedmiotem petycji skierowanej do Sejmu. Jej autor postuluje umożliwienie wcześniejszego pobierania świadczenia przez określone grupy byłych funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy uzyskali już uprawnienia emerytalne.
Propozycja nie oznacza jednak automatycznej zmiany prawa. Dopóki odpowiednie przepisy nie zostaną uchwalone i nie wejdą w życie, przyznawanie dodatku odbywa się na dotychczasowych zasadach.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.