Czy religia nadal będzie w szkołach? Jest stanowisko rządu

Przeciwko rozwiązaniom protestuje Konferencja Episkopatu Polski, która domaga się zmiany przepisów i popiera obywatelski projekt przewidujący obowiązek wyboru między religią a etyką oraz dwie godziny zajęć tygodniowo.

Religia w szkole raz w tygodniu także w roku szkolnym 2026/2027

W roku szkolnym 2026/2027 nie nastąpi powrót do dwóch finansowanych na dotychczasowych zasadach godzin religii tygodniowo. Obowiązujące rozwiązanie wynika z rozporządzenia ministra edukacji z 17 stycznia 2025 r., które weszło w życie 1 września 2025 r. Oznacza to, że przedstawianie jednej godziny religii jako nowości wprowadzanej dopiero od września 2026 r. byłoby nieprecyzyjne. Nowy rok szkolny przynosi kontynuację reformy wprowadzonej rok wcześniej.

Religia oraz etyka są realizowane w publicznych szkołach w wymiarze jednej godziny tygodniowo. Zajęcia powinny zostać wpisane do planu bezpośrednio przed obowiązkowymi lekcjami ucznia albo bezpośrednio po nich. Od tej zasady przewidziano wyjątek dotyczący oddziałów szkoły podstawowej, w których według stanu na 15 września wszyscy uczniowie uczestniczą w religii albo etyce.

Zmiana miała – według Ministerstwa Edukacji Narodowej – ułatwić dyrektorom organizowanie pracy szkół, ograniczyć problemy z układaniem planów i sprzyjać jednozmianowości. Resort argumentował również, że skoro religia i etyka pozostają zajęciami nieobowiązkowymi, nie powinny powodować powstawania długich przerw między obowiązkowymi lekcjami uczniów.

MEN nie zamierza wracać do dwóch godzin religii

Stanowisko resortu pozostaje niezmienne mimo protestów środowisk kościelnych. Minister edukacji Barbara Nowacka w ostatnich dniach ponownie broniła modelu jednej godziny religii tygodniowo, określając go jako racjonalny i – w jej ocenie – społecznie akceptowany. Podkreślała także, że zajęcia nieobowiązkowe powinny być organizowane w sposób uwzględniający zarówno prawa uczniów uczestniczących w religii, jak i tych, którzy na takie zajęcia nie chodzą.

Spór dotyczy jednak nie tylko liczby godzin. Już wcześniejsze decyzje MEN zmieniły sytuację religii i etyki w szkołach. Od 2024 r. możliwe jest szersze tworzenie grup międzyoddziałowych i międzyklasowych. Zmieniono również zasady obliczania średniej ocen – ocena z religii lub etyki nie wpływa na średnią na świadectwie.

Resort nie zdecydował się natomiast na obowiązkowy wybór między religią i etyką. Oba przedmioty pozostają nieobowiązkowe.

Episkopat przeciwko marginalizacji lekcji religii

Prezydium Konferencji Episkopatu Polski ponownie zabrało głos w tej sprawie 24 sierpnia 2026 r. Oświadczenie „Młody człowiek zasługuje na więcej” podpisali przewodniczący KEP abp Tadeusz Wojda, jego zastępca abp Józef Kupny oraz sekretarz generalny bp Marek Marczak.

Hierarchowie uznają redukcję liczby godzin, przesunięcie religii na początek lub koniec planu lekcji, możliwość łączenia klas oraz usunięcie oceny z religii ze średniej za działania prowadzące do ograniczenia znaczenia tego przedmiotu w szkole. Domagają się zmiany przyjętego modelu oraz dialogu państwa z przedstawicielami związków wyznaniowych.

Biskupi podnoszą jednocześnie argument konstytucyjny. W ich ocenie obecność lekcji religii w publicznej szkole jest związana z wolnością sumienia i wyznania oraz prawem rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. KEP zdecydowanie poparła też obywatelski projekt ustawy „Tak dla religii i etyki w szkole”.

Dwie godziny religii lub etyki – obywatelski projekt pozostaje w Sejmie

Projekt, który wpłynął do Sejmu w czerwcu 2025 r. jako druk nr 1603, przewiduje rozwiązanie znacznie dalej idące niż powrót do poprzedniego wymiaru katechezy. Uczeń miałby obowiązek uczestnictwa w religii albo etyce, a zajęcia odbywałyby się przez dwie godziny lekcyjne tygodniowo.

Regulacje miałyby objąć m.in. szkoły podstawowe, licea, technika, szkoły branżowe, szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne oraz szkoły specjalne przysposabiające do pracy. Wyłączone miałyby zostać szkoły dla dorosłych. Inicjatywę Stowarzyszenia Katechetów Świeckich poparło około 500 tys. osób.

Pierwsze czytanie odbyło się 26 września 2025 r. Wniosek o odrzucenie projektu poparło 191 posłów, przeciw było 231, a czterech wstrzymało się od głosu. Projekt został skierowany do Komisji Edukacji i Nauki oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej.

W maju 2026 r. komisje rozpoczęły rozpatrywanie projektu, jednak dalsze prace zostały wstrzymane. Zwrócono uwagę na równoległe prace nad innymi zmianami w przepisach oświatowych i konieczność uzyskania stanowiska rządu. Według aktualnych informacji publikowanych przez Sejm obywatelski projekt nie zakończył więc jeszcze parlamentarnej drogi i nie zmieni zasad obowiązujących od września 2025 r.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego i spór o obowiązujące przepisy

Istotnym elementem sprawy pozostaje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 3 lipca 2025 r. Trybunał uznał rozporządzenie ministra edukacji z 17 stycznia 2025 r. w całości za niezgodne m.in. z ustawą o systemie oświaty oraz przepisami konstytucyjnymi. Zastrzeżenia dotyczyły przede wszystkim sposobu przyjęcia regulacji bez osiągnięcia wymaganego porozumienia z przedstawicielami Kościołów i związków wyznaniowych.

Nie doprowadziło to jednak do zmiany praktyki stosowanej przez MEN. W odpowiedzi udzielonej w Sejmie wiceministra edukacji Katarzyna Lubnauer wskazała, że resort uważa rozporządzenie z 17 stycznia 2025 r. za nadal obowiązujące. MEN podnosi m.in., że orzeczenie U 2/25 nie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw. Z punktu widzenia organizacji szkół resort nadal traktuje zatem rozporządzenie jako podstawę ustalania liczby i miejsca lekcji religii w tygodniowym planie.

W praktyce oznacza to, że dyrektorzy przygotowujący plany lekcji na rok szkolny 2026/2027 powinni opierać się na zasadzie jednej godziny religii lub etyki tygodniowo oraz umieszczania jej na obrzeżach planu zajęć, z przewidzianymi w przepisach wyjątkami.

Dodatkowe lekcje religii finansowane przez samorządy

Spór o ograniczenie liczby godzin doprowadził także do lokalnych inicjatyw. Część samorządów postanowiła finansować dodatkową godzinę religii z własnych budżetów. Takie rozwiązania pojawiły się m.in. w Czarnym Dunajcu, Myślenicach i Bochni.

Samorządy zaczęły następnie pytać, czy w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego mogą domagać się od państwa rekompensaty za poniesione wydatki. MEN odrzuciło taką możliwość, ponieważ konsekwentnie stoi na stanowisku, że rozporządzenie ograniczające wymiar zajęć do jednej godziny pozostaje obowiązującym elementem systemu prawnego.

Nowa podstawa programowa religii od 2027 r.

Niezależnie od sporu z resortem Konferencja Episkopatu Polski przygotowuje własną reformę nauczania religii. Nowa podstawa programowa została zaprezentowana 4 grudnia 2025 r. i ma być wprowadzana wraz z nowymi podręcznikami od 1 września 2027 r.

Według przewodniczącego Komisji Wychowania Katolickiego KEP bp. Wojciecha Osiala program ma w większym stopniu odpowiadać na pytania pojawiające się wśród współczesnych uczniów. Dotyczyć mają one m.in. pochodzenia człowieka, relacji między nauką i wiarą oraz znaczenia chrześcijaństwa dla europejskiej i polskiej kultury. Reforma treści katechezy nie zmieni jednak sama w sobie liczby godzin przeznaczonych na religię w szkołach. O tym nadal decydują przepisy państwowe.

Źródła:

• Ministerstwo Edukacji Narodowej – rozporządzenie dotyczące organizacji lekcji religii i etyki oraz komunikaty resortu
• Dziennik Ustaw – rozporządzenie Ministra Edukacji z 17 stycznia 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 66
• Konferencja Episkopatu Polski – oświadczenie Prezydium KEP „Młody człowiek zasługuje na więcej” z 24 sierpnia 2026 r.
• Sejm RP – druk nr 1603 oraz przebieg prac nad obywatelskim projektem „Tak dla religii i etyki w szkole”
• Trybunał Konstytucyjny – wyrok z 3 lipca 2025 r., sygn. U 2/25
• Sejm RP – stanowisko MEN przedstawione przez wiceministrę Katarzynę Lubnauer w sprawie skutków wyroku TK
• Serwis Samorządowy PAP – informacje dotyczące finansowania dodatkowych lekcji religii przez samorządy i stanowiska MEN