Klienci sklepów mogą wkrótce zyskać większe uprawnienia. Lidl wprowadza nowe zasady

Problem nie dotyczy wyłącznie komfortu podczas zakupów. W praktyce dostęp do toalety może być szczególnie istotny dla seniorów, kobiet w ciąży, rodziców z małymi dziećmi oraz osób z chorobami wymagającymi szybkiego skorzystania z sanitariatu. Tymczasem klienci wciąż spotykają się z sytuacjami, w których toaleta wprawdzie znajduje się w budynku, ale personel informuje, że jest przeznaczona wyłącznie dla pracowników.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii przygotowało nowe rozporządzenie regulujące warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Projekt został w sierpniu 2026 r. notyfikowany Komisji Europejskiej. Jednym z elementów regulacji jest dokładniejsze określenie zasad funkcjonowania ogólnodostępnych ustępów.

W najnowszej wersji projektu zapisano, że w budynku użyteczności publicznej i budynku zakładu pracy urządza się ustęp ogólnodostępny przeznaczony również dla osób niebędących pracownikami w budynku. To sformułowanie jest istotne, ponieważ usuwa część dotychczasowych wątpliwości dotyczących znaczenia pojęcia „ogólnodostępny”.

Jeżeli toaleta ma taki status, dostęp do niej nie powinien ograniczać się wyłącznie do zatrudnionych w sklepie.

Nie każdy mały sklep będzie musiał budować toaletę

Zmiana nie oznacza wprowadzenia zasady, zgodnie z którą każda placówka handlowa, niezależnie od powierzchni i charakteru obiektu, będzie musiała wybudować osobną toaletę dla klientów.

Obecnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie warunków technicznych stanowi, że w budynkach użyteczności publicznej i zakładach pracy należy urządzać ustępy ogólnodostępne. Jednocześnie przewiduje wyjątek dla budynków obsługi bankowej, handlu lub usług o powierzchni użytkowej do 100 m² włącznie.

Projekt nowych regulacji zmienia konstrukcję tych przepisów i jednocześnie różnicuje limity w zależności od rodzaju działalności. Według wersji projektu z 2026 r. dopuszczalne ma być nieurządzanie toalety ogólnodostępnej między innymi w budynku handlowym, jeżeli powierzchnia użytkowa pomieszczeń dostępnych dla klientów nie przekracza 250 m². W przypadku usług limit zapisany w projekcie wynosi 75 m², a dla budynków obsługi bankowej – 200 m².

Nie należy więc sprowadzać przygotowywanej reformy do hasła: „toaleta obowiązkowa w każdym sklepie”. Zasadnicza zmiana polega przede wszystkim na jednoznacznym określeniu, kto powinien móc korzystać z toalety, jeżeli przepisy wymagają urządzenia jej jako ogólnodostępnej.

Ogólnodostępna toaleta nie tylko dla pracowników

Dotychczasowa regulacja nakazuje urządzać ustępy ogólnodostępne, nie określając jednak wprost w samym przepisie, że muszą być dostępne także dla klientów. To właśnie sposób rozumienia słowa „ogólnodostępny” prowadził do praktycznych sporów.

Małopolska Okręgowa Izba Architektów RP już wcześniej wskazywała w swoich opiniach dotyczących warunków technicznych, że toaleta ogólnodostępna w obiekcie handlowym służy m.in. klientom, którzy podczas pobytu w sklepie mają nagłą potrzebę skorzystania z niej. Stanowiska Izby mają charakter pomocniczy i nie są oficjalną wykładnią prawa, pokazują jednak problem interpretacyjny, który nowy przepis ma ograniczyć.

Projektowane brzmienie jest pod tym względem wyraźniejsze. Zamiast pozostawiać ocenę zakresu dostępności samej interpretacji określenia „ogólnodostępny”, prawodawca wskazuje bezpośrednio na osoby niebędące pracownikami.

Toalety w sklepach Lidl dostępne dla klientów

Część sieci handlowych wprowadza takie rozwiązania niezależnie od przygotowywanych regulacji. Lidl Polska deklaruje, że toalety w jego sklepach są udostępniane klientom.

Aleksandra Robaszkiewicz, dyrektorka ds. relacji korporacyjnych Lidl Polska, przekazała, że sanitariaty funkcjonujące w placówkach sieci są dostępne w godzinach pracy sklepów, a zdecydowana większość obiektów ma toaletę przeznaczoną bezpośrednio dla klientów, do której wejście nie wymaga pomocy pracownika.

Sieć zapewnia również, że w nowych sklepach pomieszczenia higieniczno-sanitarne są projektowane standardowo, a dostęp do takich rozwiązań ma być zwiększany także w już funkcjonujących placówkach.

To nie jest zupełnie nowa polityka firmy. Już wcześniej Lidl informował, że sklepy budowane według nowszego standardu są projektowane z uwzględnieniem toalet dla klientów, a sanitariaty często posiadają przewijaki i są dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Dostępność toalety ważna dla seniorów, rodzin i osób z niepełnosprawnościami

Projekt nowych warunków technicznych trzeba również rozpatrywać w szerszym kontekście dostępności budynków. Możliwość szybkiego skorzystania z toalety nie jest takim samym udogodnieniem dla każdego klienta.

Dla części osób kilkanaście minut oczekiwania może oznaczać poważny problem. Dotyczy to między innymi osób starszych, kobiet w ciąży, osób z niepełnosprawnościami, rodziców opiekujących się małymi dziećmi oraz klientów cierpiących na niektóre schorzenia układu pokarmowego czy moczowego.

W większych obiektach dodatkowe wymagania istnieją już obecnie. Przepisy przewidują m.in., że w budynkach gastronomii, handlu lub usług o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m² powinno znajdować się wydzielone pomieszczenie dostosowane do karmienia i przewijania dzieci.

Nowy projekt szczegółowo reguluje również parametry sanitariatów. W ustępie ogólnodostępnym przewidziano co najmniej jedną umywalkę na 20 osób, jeden pisuar na 30 mężczyzn oraz jedną miskę ustępową na 15 osób, chyba że przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przewidują inne wymagania.

Nowe warunki techniczne jeszcze nie obowiązują

Kluczowe jest rozróżnienie dwóch stanów prawnych. Obecnie nadal obowiązuje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. wraz z późniejszymi zmianami. To ono przewiduje obecny wyjątek dotyczący budynków handlowych, usługowych i obsługi bankowej o powierzchni do 100 m².

Nowe regulacje są nadal projektem. W sierpniu 2026 r. Polska przekazała projekt Komisji Europejskiej w ramach procedury notyfikacyjnej. Dokument obejmuje znacznie więcej zagadnień niż tylko dostęp do sanitariatów – ma kompleksowo zastąpić dotychczasowe warunki techniczne dotyczące budynków.

Dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego będzie można wskazać ostateczne brzmienie regulacji i termin ich stosowania. Już obecna wersja projektu pokazuje jednak kierunek zmian: określenie „toaleta ogólnodostępna” ma oznaczać realny dostęp nie tylko dla pracowników, lecz także dla innych użytkowników budynku.