Można wystąpić o ponowne ustalenie kapitału początkowego
Samo wychowanie dzieci nie oznacza jednak prawa do automatycznego zwiększenia emerytury. Znaczenie ma to, jak przebieg ubezpieczenia sprzed 1 stycznia 1999 roku został uwzględniony przez ZUS. Jeżeli brakuje części okresów albo nie przedstawiono wcześniej odpowiednich dokumentów, można wystąpić o ponowne ustalenie kapitału początkowego. W przypadku osób już pobierających emeryturę może to również prowadzić do przeliczenia świadczenia.
Kapitał początkowy służy do odtworzenia wartości składek za okres sprzed reformy emerytalnej. Do końca 1998 roku nie funkcjonowały bowiem indywidualne konta ubezpieczonych w takiej formie jak obecnie. Przy ustalaniu przyszłej emerytury ZUS bierze więc pod uwagę między innymi udokumentowane okresy składkowe i nieskładkowe sprzed 1 stycznia 1999 roku.
Z tego powodu znaczenie mogą mieć dokumenty dotyczące urlopów wychowawczych, przerw w zatrudnieniu związanych z osobistą opieką nad dzieckiem oraz innych okresów, które przypadały przed reformą.
Istotny jest sposób, w jaki ZUS przelicza takie okresy
Szczególnie istotny jest sposób, w jaki ZUS przelicza takie okresy. Zwykły okres nieskładkowy jest uwzględniany przy zastosowaniu wskaźnika 0,7 proc. podstawy wymiaru za każdy rok. W przypadku urlopu wychowawczego oraz okresów, w których praca nie była wykonywana z powodu osobistej opieki nad dzieckiem, stosuje się natomiast korzystniejszy wskaźnik 1,3 proc. za każdy rok, przy czym bierze się pod uwagę pełne miesiące.
Rozwiązanie to obowiązuje od 1 maja 2015 roku. ZUS wskazuje, że wynika ono z art. 174 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W praktyce oznacza to, że przy wyliczaniu kapitału początkowego określone okresy opieki nad dzieckiem są traktowane pod względem wysokości wskaźnika podobnie jak okresy składkowe.
Nie oznacza to jednak, że po ponownym sprawdzeniu dokumentów świadczenie wzrośnie każdemu, kto wychowywał dzieci. W wielu przypadkach kapitał początkowy został już wcześniej ustalony prawidłowo i z zastosowaniem korzystniejszych zasad.
Kapitał początkowy nie jest osobnym świadczeniem ani dodatkiem
Możliwy problem dotyczy przede wszystkim osób, których okresy opieki nie zostały w przeszłości w pełni udokumentowane. Jeżeli odpowiednie dokumenty nie trafiły do ZUS, część okresu mogła zostać pominięta.
Ma to szczególne znaczenie dla osób, które w latach 70., 80. lub 90. przez dłuższy czas nie pracowały, ponieważ zajmowały się dziećmi.
Kapitał początkowy nie jest osobnym świadczeniem ani dodatkiem wypłacanym emerytom. To wartość odtworzonych składek dotyczących okresu sprzed 1999 roku, która później wpływa na wysokość emerytury.
Przy obliczaniu świadczenia na nowych zasadach ZUS uwzględnia przede wszystkim zwaloryzowane składki zapisane na koncie ubezpieczonego, zwaloryzowany kapitał początkowy oraz, w określonych sytuacjach, środki znajdujące się na subkoncie. Następnie suma ta jest dzielona przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach.
Łączny okres nie może przekroczyć 6 lat
Jeżeli zatem ponowne ustalenie kapitału początkowego zwiększy jego wartość, może przełożyć się również na wyższą miesięczną emeryturę. Nie ma jednak jednej, określonej kwoty podwyżki, która przysługiwałaby wszystkim rodzicom.
Przepisy przewidują ograniczenia dotyczące okresów osobistej opieki nad dzieckiem. Co do zasady można uwzględnić czas opieki nad dzieckiem do momentu ukończenia przez nie 4 lat, maksymalnie przez 3 lata na każde dziecko.
Łączny okres, który można w ten sposób uwzględnić, zasadniczo nie może przekroczyć 6 lat, niezależnie od liczby dzieci.
Ustawa przewiduje także szczególne zasady dla dzieci, które ze względu na stan zdrowia wymagają stałej opieki. W takich przypadkach możliwe jest uwzględnienie dodatkowych okresów wskazanych w przepisach.
Nie każda przerwa w pracy związana z wychowywaniem dziecka zostanie więc automatycznie zaliczona do kapitału początkowego. ZUS musi sprawdzić, czy konkretny okres spełnia wymagania określone w ustawie.
Znaczenie mają daty rozpoczęcia i zakończenia urlopu
Przy składaniu wniosku o ponowne ustalenie kapitału początkowego najważniejsze jest udokumentowanie okresów, których wcześniej nie uwzględniono.
Wśród dokumentów dotyczących okresów sprzed 1999 roku znajdują się między innymi świadectwa pracy, zaświadczenia dotyczące zatrudnienia i wynagrodzenia, dokumenty potwierdzające korzystanie z urlopu wychowawczego czy legitymacja ubezpieczeniowa, jeśli zawiera odpowiednie wpisy dokonane przez pracodawcę.
W przypadku urlopu wychowawczego pomocne może być świadectwo pracy. Może je również zastąpić zaświadczenie wystawione przez pracodawcę, jego następcę prawnego albo podmiot, który przechowuje dokumentację zlikwidowanego zakładu.
Szczególne znaczenie mają dokładne daty rozpoczęcia i zakończenia urlopu. Przy innych okresach osobistej opieki nad dzieckiem mogą być potrzebne dodatkowe dokumenty dotyczące dziecka oraz oświadczenia wymagane przez ZUS.
Taki wniosek można złożyć w dowolnym momencie
To, że dawny zakład pracy już nie istnieje, nie oznacza automatycznie, że nie można udowodnić okresu zatrudnienia czy urlopu. Warto najpierw ustalić, gdzie trafiła dokumentacja osobowa i płacowa przedsiębiorstwa. Mogła zostać przekazana następcy prawnemu, archiwum państwowemu lub firmie zajmującej się przechowywaniem dokumentacji.
Osoba, która ma już ustalony kapitał początkowy, może wystąpić o jego ponowne obliczenie, jeśli pojawiły się nowe dokumenty albo wcześniej nie uwzględniono określonych okresów.
ZUS wskazuje, że taki wniosek można złożyć w dowolnym momencie. Służy do tego formularz EKP. Do dokumentu należy dołączyć informacje dotyczące okresów składkowych i nieskładkowych, które nie zostały wcześniej uwzględnione, oraz dowody potwierdzające między innymi zatrudnienie, służbę wojskową, pobieranie zasiłku dla bezrobotnych, naukę na studiach czy urlop wychowawczy przypadający przed 1 stycznia 1999 roku.
Wniosek można przekazać do ZUS zgodnie z obowiązującymi procedurami, również drogą elektroniczną za pośrednictwem systemu obsługi klientów Zakładu.
Co ważne, możliwość ponownego ustalenia kapitału początkowego nie dotyczy wyłącznie osób, które dopiero czekają na emeryturę.
Do przeliczenia świadczenia muszą istnieć podstawy
Osoba, która już pobiera emeryturę przyznaną na nowych zasadach, również może wystąpić o ponowne ustalenie kapitału początkowego, a następnie o przeliczenie świadczenia, jeśli istnieją ku temu podstawy.
Szczególnie istotne może to być dla osób, których emerytury zostały ustalone przed zmianą przepisów w maju 2015 roku. Jeśli okresy opieki nad dziećmi zostały wówczas policzone według stawki 0,7 proc., możliwe jest zastosowanie korzystniejszego wskaźnika 1,3 proc.
ZUS zaznacza jednocześnie, że jeżeli ubezpieczony nie wystąpił o przeliczenie przed przejściem na emeryturę, Zakład powinien ponownie ustalić kapitał podczas wyliczania świadczenia, jeśli nowe rozwiązanie okaże się dla niego korzystniejsze.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy określonego okresu w dokumentacji ZUS nie ma wcale. Wtedy zainteresowany musi przede wszystkim udowodnić, że taki okres rzeczywiście miał miejsce.
Znaczenie ma historia ubezpieczenia sprzed 1999 roku
Określenie „wyższa emerytura dla rodziców dorosłych dzieci” może prowadzić do błędnych wniosków. ZUS nie przyznaje dodatkowych pieniędzy wyłącznie za fakt wychowania dziecka.
Decydujące znaczenie ma historia ubezpieczenia sprzed 1999 roku oraz sposób, w jaki okresy opieki zostały uwzględnione podczas wyliczania kapitału początkowego.
Dlatego samo złożenie wniosku nie gwarantuje podwyżki. Jeżeli ZUS już wcześniej uwzględnił wszystkie wymagane okresy i zastosował wskaźnik 1,3 proc., ponowne przeliczenie może nie zmienić wysokości świadczenia.
Największą szansę na zmianę mają osoby, u których brakuje konkretnych okresów opieki albo dokumentów, które nie zostały wcześniej przedstawione Zakładowi.
Warto pamiętać o kwestii terminu złożenia dokumentów
Warto również pamiętać o kwestii terminu złożenia dokumentów. ZUS wyjaśnia, że jeżeli emeryt wystąpi o ponowne obliczenie świadczenia w związku ze zmianą kapitału początkowego, emerytura w nowej wysokości może być wypłacana najwcześniej od miesiąca, w którym został złożony wniosek.
Nie należy więc zakładać, że odnalezienie po latach brakujących dokumentów automatycznie oznacza wypłatę wyrównania za cały wcześniejszy okres.
Osoba, która podejrzewa, że w jej kapitale początkowym pominięto urlop wychowawczy lub inny okres osobistej opieki nad dzieckiem, powinna w pierwszej kolejności dokładnie sprawdzić decyzję ZUS. Następnie warto zgromadzić dokumenty potwierdzające brakujące okresy i ustalić, czy spełniają one warunki pozwalające na ponowne przeliczenie kapitału, a w konsekwencji również emerytury.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.