Pracodawca ma prawo wprowadzić zakaz palenia na terenie zakładu pracy. Co więcej, przepisy ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych już teraz zabraniają palenia w pomieszczeniach zakładów pracy, z wyjątkiem przewidzianych prawem palarni. Zakaz dotyczy zarówno tradycyjnych wyrobów tytoniowych, jak i papierosów elektronicznych.
Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że zasady obowiązujące w przedsiębiorstwie warto uwzględnić również w regulaminie pracy. Dzięki temu pracownicy wiedzą, w jakich miejscach obowiązuje zakaz i jakie konsekwencje może powodować jego nieprzestrzeganie. Pracodawca nie ma jednocześnie obowiązku tworzenia specjalnego pomieszczenia dla palaczy.
W praktyce oznacza to, że pracownik nie może domagać się prawa do zapalenia papierosa w dowolnym miejscu na terenie przedsiębiorstwa. Sam fakt, że w zakładzie pracują osoby palące, nie zobowiązuje firmy do zorganizowania palarni. Jej utworzenie pozostaje decyzją właściciela lub zarządcy.
Kara za palenie w miejscu pracy. Ile może wynieść?
Złamanie ustawowego zakazu palenia może skutkować grzywną do 500 zł. Taką sankcję przewiduje art. 13 ustawy antytytoniowej. Należy jednak odróżnić grzywnę za wykroczenie od kar porządkowych stosowanych przez pracodawcę na podstawie Kodeksu pracy.
Zgodnie z art. 108 Kodeksu pracy pracodawca może zastosować wobec pracownika określone sankcje. Ich rodzaj zależy od charakteru naruszenia oraz okoliczności konkretnego zdarzenia.
- Upomnienie: może zostać zastosowane za naruszenie ustalonej organizacji i porządku pracy, w tym obowiązujących zasad dotyczących palenia.
- Nagana: stanowi kolejną przewidzianą przepisami karę porządkową i może zostać zastosowana przy naruszeniu obowiązków pracowniczych.
- Kara pieniężna: jest dopuszczalna w przypadkach określonych w art. 108 § 2 Kodeksu pracy, między innymi przy naruszeniu przepisów BHP, przeciwpożarowych lub nieusprawiedliwionym opuszczeniu pracy.
Oznacza to, że samo naruszenie firmowego zakazu palenia nie zawsze uprawnia do nałożenia kary finansowej. Aby zastosować taką sankcję, pracodawca musi wykazać jedną z przesłanek przewidzianych przepisami. Nie może dowolnie ustalać kar za każde przewinienie.
Czy pracodawca może potrącić pieniądze z wynagrodzenia?
Kodeks pracy dopuszcza potrącenie z pensji prawidłowo nałożonej kary pieniężnej. Jej wysokość podlega jednak ograniczeniom. Za jedno przekroczenie kara nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika.
Łączna wysokość kar pieniężnych nie może przekroczyć jednej dziesiątej wynagrodzenia przypadającego do wypłaty po dokonaniu wskazanych ustawowo potrąceń. Obowiązuje również kwota wolna od potrąceń, określona w art. 87¹ Kodeksu pracy. Pracodawca musi przestrzegać obu ograniczeń.
Przepisy nie pozwalają więc na automatyczne odejmowanie dowolnej kwoty od wypłaty za każdą przerwę na papierosa. Inaczej należy traktować formalną karę pieniężną, a inaczej rozliczenie czasu, w którym pracownik nie wykonywał pracy. Obie sytuacje mają odrębne podstawy prawne.
Przerwa na papierosa nie jest dodatkowym prawem pracownika
Kodeks pracy gwarantuje pracownikom przerwy uzależnione od dobowego wymiaru czasu pracy. Nie przewiduje jednak osobnego, powszechnego uprawnienia do przerwy papierosowej. Osoba paląca nie otrzymuje zatem dodatkowych minut odpoczynku wyłącznie z powodu używania wyrobów tytoniowych.
Pracownik może wykorzystać ustawową przerwę na własne potrzeby, o ile przestrzega zasad obowiązujących w zakładzie. Jeżeli jednak opuszcza stanowisko kilka razy dziennie poza przysługującymi mu przerwami, pracodawca może uznać ten czas za niewliczany do czasu pracy. Państwowa Inspekcja Pracy potwierdza również możliwość zobowiązania pracownika do odpracowania takich przerw.
Nie oznacza to, że każda osoba paląca automatycznie będzie pracowała dłużej. Znaczenie ma przede wszystkim sposób organizacji pracy, uzgodnienia z pracodawcą oraz rzeczywisty czas przerw. Niedopuszczalne jest natomiast dowolne pozbawianie pracownika należnego wynagrodzenia.
Jak pracownik może zakwestionować nałożoną karę?
Pracodawca musi przestrzegać procedury wymierzania kar porządkowych. Przed zastosowaniem sankcji ma obowiązek wysłuchać pracownika. Kara nie może zostać nałożona po upływie dwóch tygodni od uzyskania informacji o naruszeniu ani po trzech miesiącach od samego zdarzenia, z uwzględnieniem ustawowych zasad dotyczących nieobecności pracownika.
O zastosowanej karze pracownik powinien zostać poinformowany na piśmie. Jeżeli uważa, że pracodawca naruszył przepisy, może wnieść sprzeciw w ciągu siedmiu dni od otrzymania zawiadomienia. W określonych sytuacjach sprawa może następnie trafić do sądu pracy.
Najważniejsze jest rozróżnienie trzech kwestii: ustawowego zakazu palenia, firmowych zasad organizacji pracy oraz rozliczania dodatkowych przerw. Każda z nich może prowadzić do innych konsekwencji. Samo palenie papierosów nie daje jednak pracodawcy nieograniczonego prawa do obniżania pensji.
Źródła
- Państwowa Inspekcja Pracy – „Czy pracodawca może zakazać palenia w zakładzie pracy?”
- Kodeks pracy, art. 87, 87¹, 108–112 oraz 134; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r., poz. 1245.
- Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych; tekst jednolity Dz.U. z 2026 r., poz. 1214.
- Infor.pl – „Jaka kara za papierosy w miejscu pracy? Potrącenie z wynagrodzenia, wydłużony czas pracy. Czy firma może zakazać pracownikowi palenia?” – materiał wyjściowy.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.