Od 1 stycznia 2027 roku zmienią się zasady obliczania świadczeń wypłacanych w ramach tzw. renty wdowiej. Osoby uprawnione będą mogły otrzymywać jedno świadczenie w pełnej wysokości oraz 25 proc. drugiego. Do końca 2026 roku udział drugiego świadczenia wynosi 15 proc.
Zmiana nie wymaga przyjęcia nowej ustawy. Mechanizm podwyższenia wskaźnika został zapisany już w ustawie z 26 lipca 2024 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. ZUS również potwierdza, że wyższy udział zacznie obowiązywać dokładnie 1 stycznia 2027 roku.
Renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem wypłacanym niezależnie od emerytury. To mechanizm pozwalający osobie owdowiałej, która spełnia ustawowe wymagania, połączyć rentę rodzinną po zmarłym małżonku z własnym świadczeniem emerytalno-rentowym.
Dwa warianty wypłaty renty wdowiej
Obecnie osoba uprawniona może otrzymywać 100 proc. własnej emerytury lub renty oraz 15 proc. renty rodzinnej albo wybrać odwrotne rozwiązanie: 100 proc. renty rodzinnej i 15 proc. własnego świadczenia.
Od 1 stycznia 2027 roku konstrukcja pozostanie taka sama, ale udział drugiego świadczenia wzrośnie do 25 proc. Możliwe będą więc dwa warianty: pełna własna emerytura lub renta wraz z 25 proc. renty rodzinnej albo pełna renta rodzinna wraz z 25 proc. własnego świadczenia.
Nie należy zatem interpretować zmiany jako podwyższenia całej renty wdowiej o 10 proc. O 10 punktów procentowych zwiększa się wyłącznie część świadczenia wypłacanego w niepełnej wysokości.
Przykładowo osoba otrzymująca 3500 zł własnej emerytury i mająca prawo do renty rodzinnej wynoszącej 2600 zł może obecnie – przy wyborze pełnej emerytury – otrzymać dodatkowo 390 zł, czyli 15 proc. renty rodzinnej. Łączna kwota wynosi w takim przypadku 3890 zł brutto.
Od stycznia 2027 roku 25 proc. renty rodzinnej wyniesie 650 zł. Łączna wypłata zwiększyłaby się zatem do 4150 zł brutto, czyli o 260 zł miesięcznie. Rzeczywista wysokość świadczenia zawsze zależy jednak od indywidualnych kwot oraz zastosowania ustawowego limitu.
Limit renty wdowiej nadal ograniczający wypłaty
Zwiększenie udziału drugiego świadczenia nie oznacza, że każda osoba pobierająca rentę wdowią automatycznie otrzyma pełną korzyść wynikającą ze wzrostu z 15 do 25 proc.
Ustawa wprowadza bowiem górną granicę sumy wypłacanych świadczeń. Nie może ona przekraczać trzykrotności najniższej emerytury. Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto, co daje limit 5935,47 zł brutto.
Jeżeli suma pełnego świadczenia i 25 proc. drugiego przekroczy dopuszczalny próg, wypłata zostanie odpowiednio zmniejszona. Mechanizm ten ma szczególne znaczenie dla osób otrzymujących stosunkowo wysokie świadczenia.
Limit nie jest przy tym stałą kwotą zapisaną na kolejne lata. Jest powiązany z wysokością minimalnej emerytury, dlatego po waloryzacji świadczeń w marcu 2027 roku wzrośnie także maksymalna dopuszczalna kwota renty wdowiej. Ostatecznej wartości tego progu nie można obecnie przesądzić, ponieważ będzie zależała od wskaźnika przyszłorocznej waloryzacji.
Warunki uzyskania renty wdowiej w ZUS
Samo posiadanie prawa do emerytury i śmierć współmałżonka nie wystarczają do pobierania świadczeń według zasad renty wdowiej. Ustawa określa kilka warunków, które muszą zostać spełnione łącznie.
Kobieta musi mieć co najmniej 60 lat, a mężczyzna 65 lat. Osoba ubiegająca się o wypłatę musi pozostawać ze zmarłym małżonkiem we wspólności małżeńskiej do chwili jego śmierci.
Prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku powinno zostać nabyte nie wcześniej niż pięć lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. W praktyce oznacza to ukończenie co najmniej 55 lat przez kobietę lub 60 lat przez mężczyznę w momencie nabycia prawa do renty rodzinnej.
Kolejnym warunkiem jest niepozostawanie w nowym związku małżeńskim. Zawarcie kolejnego małżeństwa powoduje ustanie prawa do wypłaty świadczeń według zasad renty wdowiej od dnia poprzedzającego zawarcie tego związku.
Przepisy obejmują przy tym nie tylko świadczenia wypłacane przez ZUS. Renta rodzinna może być wypłacana również przez KRUS oraz organy obsługujące systemy emerytalne służb mundurowych i wojska.
Renta wdowia bez ponownego wniosku dla obecnych świadczeniobiorców
Osoby, które mają już ustalone prawo do renty wdowiej i pobierają świadczenia w zbiegu, nie powinny składać kolejnego wniosku wyłącznie z powodu zmiany stawki z 15 do 25 proc. Wyższy udział drugiego świadczenia wynika bezpośrednio z przepisów i zacznie obowiązywać z początkiem 2027 roku.
Inna sytuacja dotyczy osób spełniających warunki, które dotychczas nie wystąpiły o łączną wypłatę świadczeń. W takim przypadku konieczne jest złożenie wniosku o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną.
W ZUS służy do tego formularz ERWD. Aby można było ustalić wypłatę, zainteresowany powinien mieć wcześniej ustalone prawo zarówno do własnego świadczenia, jak i do renty rodzinnej. Jeżeli jednego z tych praw jeszcze nie ustalono, w pierwszej kolejności trzeba wystąpić o odpowiednie świadczenie.
Prawie milion osób korzystających z renty wdowiej
Skala programu jest już znacząca. Według danych opublikowanych przez ZUS 12 sierpnia 2026 roku w czerwcu świadczenia w ramach renty wdowiej pobierało 993,4 tys. osób. Od uruchomienia nowych zasad przynajmniej jedną wypłatę otrzymało około 1,1 mln osób.
ZUS podał również, że przeciętna wypłata świadczeń w ramach renty wdowiej wynosiła w czerwcu 2026 roku 3949,43 zł. Średnia dodatkowa kwota wynikająca z obecnego 15-procentowego udziału drugiego świadczenia wyniosła 379,10 zł miesięcznie.
Od stycznia do czerwca 2026 roku w ramach tego mechanizmu wypłacono ponad 22,8 mld zł. Z tej kwoty około 1,93 mld zł stanowiły dodatkowe środki wynikające właśnie z możliwości otrzymywania części drugiego świadczenia.
Podwyższenie udziału do 25 proc. spowoduje zatem wzrost wypłat dla dużej grupy obecnych beneficjentów. Konkretnej kwoty podwyżki nie można jednak określić jednakowo dla wszystkich, ponieważ zależy ona od wartości świadczenia wypłacanego częściowo oraz od tego, czy łączna kwota nie przekroczy ustawowego maksimum.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.