Trzynasta emerytura do zwrotu. Decyduje jedna ważna data

W szczególnych przypadkach rozliczenie przychodów może mieć również konsekwencje dla wypłaconych świadczeń dodatkowych, w tym trzynastej emerytury. Nie oznacza to jednak, że każde przekroczenie limitu automatycznie skutkuje jej zwrotem.

Niższe limity dorabiania do emerytury od 1 września 2026 roku

Zmiana obejmie świadczeniobiorców w całej Polsce, którzy nie osiągnęli powszechnego wieku emerytalnego i jednocześnie uzyskują przychody podlegające uwzględnieniu przy rozliczaniu emerytury lub renty. Wysokość progów nie jest stała. ZUS aktualizuje je co trzy miesiące na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Do 31 sierpnia 2026 roku obowiązują jeszcze limity wynoszące 6694,10 zł oraz 12 431,80 zł miesięcznie. Od 1 września będą one jednak wyraźnie niższe.

Z komunikatu prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 sierpnia 2026 roku wynika, że 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za drugi kwartał 2026 roku odpowiada kwocie 6463,20 zł. Z kolei 130 proc. wynagrodzenia to 12 003,10 zł.

Oznacza to spadek pierwszego progu o 230,90 zł, a drugiego aż o 428,70 zł. Osoba, która przez ostatnie miesiące zarabiała na poziomie mieszczącym się tuż pod dotychczasowym limitem, od września może więc znaleźć się w zupełnie innej sytuacji, nawet jeżeli jej wynagrodzenie w ogóle się nie zmieni.

Próg 6463,20 zł i zmniejszenie emerytury przez ZUS

Przekroczenie pierwszej granicy nie oznacza automatycznej utraty całej emerytury lub renty. Jeżeli od września miesięczny przychód będzie wyższy niż 6463,20 zł, ale nie przekroczy 12 003,10 zł, świadczenie może zostać odpowiednio zmniejszone.

W praktyce ZUS bierze pod uwagę kwotę przekroczenia niższego limitu, ale obowiązują jednocześnie maksymalne kwoty, o które dane świadczenie może zostać pomniejszone.

Od 1 marca 2026 roku maksymalna miesięczna kwota zmniejszenia wynosi 989,41 zł w przypadku emerytury oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest to 742,10 zł, natomiast dla renty rodzinnej przysługującej jednej osobie – 841,05 zł.

Znacznie poważniejsze konsekwencje wiążą się z przekroczeniem górnego progu. Po osiągnięciu przychodu przekraczającego 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia świadczenie zostaje zawieszone. Od 1 września 2026 roku granicą będzie 12 003,10 zł miesięcznie.

Trzynasta emerytura 2026 i najważniejsza data w przepisach

Zmiana limitów wymaga jednak oddzielenia dwóch odrębnych kwestii. Progi 6463,20 zł oraz 12 003,10 zł nie są limitami dochodowymi dotyczącymi bezpośrednio trzynastej emerytury. Regulują zasady zmniejszania i zawieszania określonych emerytur i rent.

Trzynasta emerytura w 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Kwota odpowiada wysokości najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca. Świadczenie jest przyznawane z urzędu i nie ma tu kryterium dochodowego podobnego do tego, które stosowane jest przy czternastej emeryturze.

Kluczowe znaczenie ma natomiast data 31 marca. Zgodnie z informacjami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trzynasta emerytura przysługuje osobom, które właśnie tego dnia mają prawo do jednego ze świadczeń wskazanych w ustawie. ZUS również podkreśla, że w 2026 roku dodatkowe 1978,49 zł brutto otrzymały osoby, które na 31 marca miały prawo między innymi do emerytury, renty lub innego odpowiedniego długoterminowego świadczenia.

To istotne rozróżnienie. Sam fakt, że wcześniejszy emeryt przekroczy limit przychodów w czerwcu, wrześniu czy październiku, nie oznacza automatycznie, że ZUS nakaże mu oddać trzynastą emeryturę wypłaconą kilka miesięcy wcześniej.

Kiedy może pojawić się obowiązek zwrotu trzynastej emerytury

Problem może powstać wówczas, gdy rozliczenie przychodów prowadzi do ustalenia, że podstawowe świadczenie powinno być zawieszone również w okresie mającym wpływ na prawo do trzynastki.

Jeżeli więc po rozliczeniu ZUS ustali, że świadczeniobiorca nie miał prawa do wypłaty podstawowej emerytury lub renty na dzień 31 marca, może to wpłynąć również na ocenę prawidłowości wypłaty dodatkowego rocznego świadczenia.

Nie ma zatem podstaw do stosowania prostego mechanizmu: przekroczenie 12 003,10 zł oznacza zwrot trzynastej emerytury. Wrześniowy próg zacznie obowiązywać dopiero 1 września, podczas gdy prawo do trzynastki w 2026 roku ustalano według stanu na 31 marca.

Istotne jest natomiast to, że przepisy emerytalne przewidują obowiązek zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Jeżeli ZUS stwierdzi po rozliczeniu, że pieniądze zostały wypłacone mimo zaistnienia przesłanek do zawieszenia prawa do świadczenia, może wydać odpowiednią decyzję.

Dorabianie do emerytury bez limitu po osiągnięciu wieku emerytalnego

Nowe limity nie dotyczą wszystkich pracujących emerytów. Osoby, które ukończyły powszechny wiek emerytalny, mogą co do zasady dorabiać bez ograniczenia wysokości przychodów. W Polsce wiek ten wynosi 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn.

Oznacza to, że emeryt po osiągnięciu odpowiedniego wieku może uzyskiwać wynagrodzenie wyższe zarówno od 6463,20 zł, jak i od 12 003,10 zł miesięcznie, a ZUS nie zmniejszy z tego powodu jego emerytury na podstawie omawianych progów.

Jest jednak istotny wyjątek. Dotyczy osób, które po nabyciu prawa do emerytury nadal pozostają w stosunku pracy z tym samym pracodawcą, u którego były zatrudnione bezpośrednio przed przejściem na emeryturę, i nie rozwiązały wcześniejszego stosunku pracy. W takiej sytuacji zastosowanie mogą mieć odrębne przepisy przewidujące zawieszenie prawa do świadczenia niezależnie od wysokości zarobków.

Czternasta emerytura 2026 według innych zasad

Dla osób dorabiających do wcześniejszych świadczeń szczególnie istotny będzie również koniec sierpnia. We wrześniu ruszają bowiem wypłaty czternastych emerytur.

W 2026 roku pełna czternastka, podobnie jak trzynastka, wynosi 1978,49 zł brutto. Zasady przyznawania obu świadczeń są jednak inne. Pełną kwotę czternastej emerytury otrzymają osoby, których podstawowa emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto. Przy wyższych świadczeniach działa mechanizm „złotówka za złotówkę”.

Po przekroczeniu 2900 zł czternastka jest pomniejszana o kwotę przekroczenia. Jeżeli po takim obliczeniu wyniosłaby mniej niż 50 zł brutto, świadczenie nie zostanie przyznane. W efekcie w 2026 roku czternastki nie otrzymają osoby, których podstawowe świadczenie przekracza 4828,49 zł brutto.

W przypadku tego świadczenia kluczowa będzie data 31 sierpnia 2026 roku. Prawo do czternastej emerytury ustala się według stanu na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty. Jeżeli więc świadczenie podstawowe będzie w tym dniu zawieszone, zainteresowany może nie otrzymać czternastki.

Wrześniowy limit 12 003,10 zł zacznie natomiast obowiązywać dzień później, czyli 1 września. Nie można więc automatycznie łączyć nowych progów przychodu z prawem do czternastki ocenianym według stanu na 31 sierpnia.

1978,49 zł brutto trzynastej emerytury w 2026 roku

Wysokość trzynastej emerytury jest jednakowa dla wszystkich uprawnionych i nie zależy od kwoty podstawowego świadczenia. W 2026 roku to 1978,49 zł brutto.

Kwota ta wynika bezpośrednio z wysokości najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca 2026 roku. ZUS podaje, że tegoroczna waloryzacja podniosła najniższą emeryturę, rentę rodzinną oraz rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy właśnie do 1978,49 zł brutto.

Trzynasta emerytura jest wypłacana automatycznie. Nie trzeba składać wniosku ani przedstawiać dodatkowego formularza. Dla osób pobierających wcześniejsze świadczenia najważniejsze pozostaje jednak prawidłowe rozliczanie przychodów i informowanie ZUS o zarobkach, ponieważ wysokość osiąganego przychodu może wpływać na wypłatę podstawowej emerytury lub renty.