Tyle można być na L4. Wielu pracowników błędnie liczy dni

Jednym z najczęstszych nieporozumień dotyczących zwolnień lekarskich jest przekonanie, że pracownik ma do wykorzystania określoną liczbę dni L4 w każdym roku kalendarzowym. W przypadku własnej choroby przepisy działają inaczej. Najważniejszy jest tzw. okres zasiłkowy, a nie suma zwolnień od 1 stycznia do 31 grudnia.

Zgodnie z informacjami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zasiłek chorobowy przysługuje zasadniczo przez okres niezdolności do pracy nie dłuższy niż 182 dni. Wyjątek dotyczy niezdolności spowodowanej gruźlicą oraz przypadającej w okresie ciąży. W tych przypadkach maksymalny okres wynosi 270 dni.

Oznacza to, że jeśli pracownik rozpocznie chorobę przykładowo jesienią, nadejście 1 stycznia nie powoduje automatycznego rozpoczęcia nowego 182-dniowego limitu. Okres zasiłkowy może przechodzić z jednego roku kalendarzowego na kolejny.

Materiał wyjściowy również wskazuje na zasadniczy limit 182 dni oraz 270 dni w przypadku ciąży i gruźlicy.

Kolejne zwolnienia lekarskie mogą się sumować

Bardzo istotne znaczenie ma długość przerwy pomiędzy kolejnymi okresami niezdolności do pracy. Obecne zasady powodują, że różne choroby nie muszą oznaczać oddzielnych okresów zasiłkowych.

Jeżeli przerwa między zwolnieniami nie przekroczy 60 dni, poprzednie i kolejne okresy niezdolności do pracy są co do zasady zaliczane do jednego okresu zasiłkowego. Nie ma przy tym zasadniczego znaczenia, że za pierwszym razem pracownik chorował np. na grypę, a kolejne zwolnienie otrzymał z zupełnie innego powodu.

Przykład jest prosty. Pracownik przebywał na zwolnieniu przez 40 dni, wrócił do pracy na miesiąc, a później otrzymał kolejne L4 na 20 dni. Ponieważ przerwa nie przekroczyła 60 dni, do limitu zostanie zaliczonych łącznie 60 dni niezdolności.

Jeżeli natomiast przerwa jest dłuższa niż 60 dni, kolejne zwolnienie co do zasady otwiera nowy okres zasiłkowy. Ta reguła ma ogromne znaczenie dla osób, które chorują kilkukrotnie w ciągu kilkunastu miesięcy. W materiale źródłowym opisano ten mechanizm wraz z przykładami dotyczącymi krótszej i dłuższej przerwy pomiędzy zwolnieniami.

Pracodawca płaci za pierwszą część choroby

W praktyce trzeba rozróżnić dwie kwestie: długość okresu zasiłkowego oraz to, kto finansuje świadczenie w czasie choroby.

W przypadku pracownika pierwsza część niezdolności do pracy w roku kalendarzowym jest co do zasady finansowana przez pracodawcę jako wynagrodzenie chorobowe. Dla większości pracowników jest to pierwszych 33 dni choroby w danym roku.

Po ukończeniu 50. roku życia obowiązuje krótszy okres finansowania wynagrodzenia chorobowego przez pracodawcę – wynosi on 14 dni. Następnie przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Nie zawsze oznacza to jednak, że pieniądze fizycznie przelewa ZUS. Część większych pracodawców jest płatnikami zasiłków i to oni wypłacają pracownikowi świadczenie, które jest finansowane z systemu ubezpieczeń społecznych.

Sobota i niedziela również są częścią zwolnienia

Okres zwolnienia lekarskiego liczy się w dniach kalendarzowych. L4 nie zatrzymuje się więc na weekend ani na święta.

Jeżeli lekarz wystawi zaświadczenie od poniedziałku do kolejnego poniedziałku, do okresu niezdolności do pracy wliczą się również sobota i niedziela znajdujące się pomiędzy tymi datami. Dotyczy to także pracownika, który standardowo pracuje wyłącznie od poniedziałku do piątku.

Z punktu widzenia okresu zasiłkowego każdy taki dzień ma znaczenie. Przepisy przewidują bowiem wypłatę świadczenia za dni kalendarzowe niezdolności do pracy, w tym dni wolne. Tę zasadę wskazuje również materiał źródłowy, zgodnie z którym zaświadczenie lekarskie obejmuje wszystkie dni kalendarzowe wskazane przez lekarza.

Ile dni wstecz może zostać wystawione L4

Elektroniczne zwolnienie lekarskie nie zawsze musi rozpoczynać się dokładnie w dniu wizyty. Lekarz może w określonych warunkach objąć nim również wcześniejszy okres.

Portal Pacjent.gov.pl podaje, że lekarz może wystawić zwolnienie maksymalnie na trzy dni poprzedzające wizytę. Musi jednak mieć podstawy medyczne do stwierdzenia, że pacjent także w tych dniach był niezdolny do pracy.

Szczególne zasady dotyczą lekarza psychiatry. Zwolnienie może wówczas sięgać dalej niż trzy dni wstecz, jeśli zachodzą przesłanki związane z zaburzeniami psychicznymi ograniczającymi zdolność chorego do oceny własnego postępowania. Taką możliwość opisuje także materiał stanowiący podstawę tego opracowania.

Zwolnienie może rozpocząć się również po wizycie

Możliwa jest także sytuacja odwrotna. Lekarz może wystawić zwolnienie, którego początek przypada po dniu badania.

Zasadą pozostaje wystawienie L4 od dnia badania albo od dnia bezpośrednio następującego po nim. Przepisy dopuszczają jednak określone wyjątki, w których zwolnienie rozpoczyna się później, m.in. gdy bezpośrednio po badaniu przypadają dni wolne od pracy albo pacjent znajduje się jeszcze w okresie wcześniej orzeczonej niezdolności.

Materiał źródłowy wskazuje, że w określonych przypadkach początek takiego zwolnienia może przypadać najpóźniej na czwarty dzień po dniu badania.

Zwolnienie na dziecko ma zupełnie inne limity

Od własnej choroby trzeba wyraźnie oddzielić nieobecność związaną z koniecznością opieki nad chorym dzieckiem. W takim przypadku mówimy o zasiłku opiekuńczym, którego limity są liczone w roku kalendarzowym.

ZUS wskazuje, że osoba opiekująca się chorym dzieckiem do ukończenia 14. roku życia może otrzymywać zasiłek opiekuńczy maksymalnie przez 60 dni w roku kalendarzowym.

Co ważne, nie jest to 60 dni na każde dziecko. Limit ma charakter łączny. Rodzina posiadająca przykładowo dwoje albo troje dzieci nie otrzymuje automatycznie odpowiednio 120 czy 180 dni.

Inny limit obowiązuje w przypadku opieki nad chorym dzieckiem powyżej 14. roku życia. ZUS wskazuje tutaj co do zasady 14 dni w roku. Szczególne regulacje przewidują również maksymalnie 30 dni w określonych sytuacjach związanych z opieką nad dzieckiem z niepełnosprawnością w wieku od 14 do 18 lat.

Oznacza to, że 182 dni związane z własną chorobą oraz 60 dni zasiłku opiekuńczego na dziecko nie tworzą jednego wspólnego limitu. Są to dwa odrębne uprawnienia rozliczane według innych reguł.

Co się dzieje po wykorzystaniu 182 dni

Wyczerpanie okresu zasiłkowego oznacza koniec prawa do zasiłku chorobowego za kolejne dni tej samej niezdolności, ale nie zawsze zamyka drogę do dalszego świadczenia.

Osoba, która nadal nie może wrócić do pracy, lecz dalsze leczenie albo rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Może ono przysługiwać przez okres potrzebny do przywrócenia zdolności do pracy, maksymalnie przez 12 miesięcy.

Nie następuje to jednak automatycznie. Konieczne jest złożenie wniosku i ustalenie przez ZUS, czy zostały spełnione warunki do przyznania świadczenia.

Kontrole L4 po zmianach z 2026 roku

W 2026 roku zmieniły się również przepisy dotyczące kontroli wykorzystywania zwolnień lekarskich. Nowe regulacje zaczęły obowiązywać 13 kwietnia 2026 r. ZUS informował, że doprecyzowano m.in. przesłanki utraty prawa do zasiłku oraz zasady oceny aktywności podejmowanej w czasie zwolnienia.

Pracodawcy nadal mogą kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnień lekarskich w przypadkach przewidzianych przepisami. ZUS potwierdza, że uprawnienie to obejmuje zarówno zwolnienia związane z własną chorobą pracownika, jak i nieobecności związane z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.

Dla pracownika najważniejsza pozostaje zasada, że zwolnienie służy odzyskaniu zdolności do pracy. Podejmowanie aktywności sprzecznej z celem L4 lub wykonywanie pracy zarobkowej w warunkach określonych przez ustawę może skutkować utratą prawa do świadczenia.

Źródła:

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – informacje dotyczące zasiłku chorobowego, okresu zasiłkowego i limitów 182 oraz 270 dni.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zasady i limity zasiłku opiekuńczego.
• Pacjent.gov.pl – zasady wystawiania elektronicznego zwolnienia lekarskiego.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zmiany w kontroli i wykorzystywaniu zwolnień obowiązujące od 13 kwietnia 2026 r.
• Materiał źródłowy przekazany do opracowania – zasady dotyczące okresu zasiłkowego, kolejnych zwolnień, dni wolnych oraz opieki nad dzieckiem.