Tych kompetencji będą wymagać firmy. Eksperci nie mają wątpliwości

Zmiany technologiczne, rozwój sztucznej inteligencji, transformacja ekologiczna i starzenie się społeczeństw sprawiają, że firmy na całym świecie redefiniują oczekiwania wobec pracowników. Z raportu „Future of Jobs 2025”, przygotowanego przez Światowe Forum Ekonomiczne, wynika, że w najbliższych latach szczególnie cenione będą kompetencje analityczne, kreatywność, odporność psychiczna, zdolność adaptacji oraz umiejętności przywódcze.

Jednocześnie raport McKinsey & Company „Defining the skills citizens will need in the future world of work” wskazuje, że do 2030 roku gwałtownie wzrośnie zapotrzebowanie na kompetencje poznawcze i społeczne. Chodzi przede wszystkim o krytyczne myślenie, inteligencję emocjonalną, komunikację oraz umiejętność rozwiązywania problemów w dynamicznie zmieniającym się środowisku pracy.

To efekt nie tylko cyfryzacji gospodarki, ale także coraz szybszego tempa zmian technologicznych. Wiele zawodów ulega przekształceniom, a część kompetencji zdobytych jeszcze kilka lat temu szybko traci aktualność. Firmy coraz częściej zakładają, że pracownik w trakcie kariery będzie wielokrotnie zmieniał zakres obowiązków i specjalizację.

Automatyzacja pracy przyspiesza zmiany na rynku zatrudnienia

Dyskusja o wpływie technologii na zatrudnienie trwa od lat, jednak obecnie nabiera nowego znaczenia. Już w 2017 roku badanie Oxford Martin School pokazało, że około 47 proc. miejsc pracy w Stanach Zjednoczonych znajduje się w grupie wysokiego ryzyka automatyzacji. Od tamtego czasu rozwój sztucznej inteligencji, systemów automatycznych i analityki danych wyraźnie przyspieszył.

Eksperci zwracają jednak uwagę, że nie oznacza to całkowitego zastępowania ludzi przez technologię. Badania Massachusetts Institute of Technology, prowadzone już po pandemii COVID-19, wskazują, że istnieje grupa kompetencji, których maszyny nadal nie są w stanie skutecznie odtworzyć.

MIT zalicza do nich m.in. empatię, zdolność budowania relacji, odpowiedzialność etyczną, inteligencję emocjonalną, kreatywność czy umiejętność oceny skomplikowanych sytuacji społecznych i biznesowych. Szczególne znaczenie mają one w zawodach związanych z edukacją, ochroną zdrowia, zarządzaniem ludźmi, obsługą klienta oraz przywództwem organizacyjnym.

W praktyce oznacza to, że firmy coraz częściej szukają pracowników posiadających kompetencje hybrydowe — łączących znajomość technologii z umiejętnościami interpersonalnymi i biznesowymi.

Ciągłe uczenie się staje się koniecznością

Zmieniający się rynek pracy powoduje, że coraz większe znaczenie zyskuje rozwój kompetencji wewnątrz organizacji. Raport „Learning Report” serwisu LinkedIn pokazuje, że specjaliści zajmujący się rozwojem pracowników coraz częściej mówią o „kryzysie umiejętności”.

49 proc. ankietowanych specjalistów odpowiedzialnych za rozwój kadr przyznało, że menadżerowie mają poczucie niedopasowania kompetencji pracowników do strategii biznesowych swoich firm. Jednocześnie aż 91 proc. respondentów uważa, że ciągłe uczenie się jest dziś ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.

Firmy coraz mocniej inwestują więc w rozwój wewnętrzny pracowników. Szczególne znaczenie mają szkolenia praktyczne, praca projektowa oraz współpraca między działami. Coraz częściej stosowane są również rotacje stanowisk, które pozwalają zdobywać doświadczenie w różnych obszarach organizacji.

Monika Posadas, Marketing Manager CEE Nestlé Health Science w Polsce, podkreśla, że współczesny rynek premiuje osoby potrafiące łączyć różne kompetencje i szybko odnajdywać się w nowych realiach biznesowych.

„We współczesnym świecie na wartości najszybciej tracą kompetencje bardzo niszowe, wąskie, takie gdzie wiedza bardzo szybko się dezaktualizuje, zmienia lub jest zastępowana przez technologię. W tej chwili zdecydowanie większe znaczenie ma umiejętność łączenia różnych obszarów i przekładania tego na nowy kontekst biznesowy” — ocenia Monika Posadas.

Firmy szukają kandydatów gotowych do zmian

Coraz więcej organizacji odchodzi od modelu rekrutacji opartego wyłącznie na konkretnym doświadczeniu zawodowym. Liczy się przede wszystkim zdolność adaptacji, otwartość na nowe wyzwania i gotowość do przebranżowienia.

Monika Posadas zwraca uwagę, że firmy coraz częściej zakładają, iż zakres obowiązków pracownika może diametralnie zmienić się w ciągu kilku lat.

„Aktualnie poszukujemy ciekawych, otwartych osób, które potrafią się oduczać i uczyć na nowo oraz nie boją się zmian. Nawet jeżeli bierzemy kogoś z konkretnymi kompetencjami, wiemy, że być może za dwa lata ta osoba będzie robiła coś innego albo będzie wykonywała swoje obowiązki inaczej. Kluczem jest zatem otwartość na zmianę” — podkreśla ekspertka.

Zmieniają się również oczekiwania wobec kandydatów w obszarach związanych z analizą danych i znajomością rynku konsumenckiego. Rozwój nowych technologii sprawił, że firmy mają dostęp do ogromnych ilości informacji. Sam dostęp do danych nie wystarcza jednak do osiągnięcia przewagi konkurencyjnej.

Coraz większe znaczenie ma umiejętność interpretowania danych, wyciągania trafnych wniosków i łączenia ich z wiedzą o potrzebach klientów oraz zachowaniach konsumenckich. To właśnie dlatego pracodawcy coraz częściej poszukują osób potrafiących łączyć kompetencje technologiczne, biznesowe i społeczne.

Rynek pracy premiuje elastyczność i umiejętność współpracy

Eksperci rynku pracy zwracają uwagę, że model kariery oparty na jednej specjalizacji wykonywanej przez kilkadziesiąt lat staje się coraz mniej aktualny. Wiele organizacji oczekuje dziś od pracowników gotowości do zmiany stanowisk, rozszerzania kompetencji i pracy w zespołach złożonych z osób o różnych doświadczeniach.

Coraz większą rolę odgrywają także kompetencje związane z komunikacją i współpracą. Szczególnie istotne stają się umiejętności działania w środowisku wielozadaniowym, zarządzania zmianą oraz szybkiego podejmowania decyzji w warunkach niepewności.

Dla pracowników oznacza to konieczność regularnego aktualizowania wiedzy i rozwijania nowych umiejętności. Dla firm — potrzebę budowania kultur organizacyjnych opartych na uczeniu się, wymianie doświadczeń i elastycznym podejściu do rozwoju zawodowego.