Z jakiej odległości fotoradar mierzy prędkość? Odpowiedź Cię zaskoczy

Moment pomiaru prędkości i chwila wykonania fotografii nie muszą być tożsame. To jedna z najważniejszych zasad działania współczesnych fotoradarów. Urządzenie może najpierw określić prędkość, położenie i kierunek jazdy samochodu, a następnie uruchomić aparat w punkcie zapewniającym czytelny obraz tablicy rejestracyjnej oraz pozostałych elementów potrzebnych do udokumentowania wykroczenia.

W praktyce oznacza to, że gwałtowne hamowanie bezpośrednio przed obudową fotoradaru może nastąpić już po przeprowadzeniu pomiaru. Jeżeli samochód wcześniej poruszał się zbyt szybko i znajdował się w strefie kontrolowanej przez urządzenie, późniejsze zmniejszenie prędkości nie anuluje zapisanego wyniku. Zdjęcie stanowi dokumentację pomiaru, ale nie zawsze jest wykonywane dokładnie w miejscu, w którym sensor ustalił prędkość pojazdu.

Nie istnieje jedna, obowiązująca dla wszystkich fotoradarów odległość pomiarowa. Podawane niekiedy wartości 6–12 metrów dla prawego pasa, 15–25 metrów dla pasa środkowego oraz 20–35 metrów dla lewego mogą odnosić się do określonej konfiguracji urządzenia, lecz nie powinny być przedstawiane jako ogólna zasada działania całego systemu CANARD. Rzeczywisty obszar kontroli zależy między innymi od typu sensora, kąta ustawienia, geometrii drogi, kierunku ruchu i parametrów określonych w zatwierdzeniu typu oraz instrukcji konkretnego modelu.

Zasięg fotoradaru zależny od technologii pomiaru

Stacjonarne urządzenia rejestrujące stosują przede wszystkim technologię radarową albo laserową. Radar emituje fale elektromagnetyczne, które odbijają się od poruszającego się pojazdu. Zmiana częstotliwości odbitego sygnału pozwala obliczyć jego prędkość na podstawie efektu Dopplera. System laserowy, określany jako lidar, wysyła wiązki światła i analizuje zmianę położenia pojazdu w bardzo krótkich odstępach czasu.

Nowoczesne urządzenia nie ograniczają się do obserwowania jednego samochodu na jednym pasie. Mogą jednocześnie kontrolować kilka pasów, rozpoznawać kierunek ruchu, przypisywać wynik do konkretnego pojazdu i rozróżniać kategorie pojazdów. CANARD informuje, że wykorzystywane obecnie systemy zapisują między innymi zmierzoną prędkość, pas ruchu, limit obowiązujący w danym miejscu, czas oraz lokalizację wykroczenia.

Przykładem jest TraffiStar SR390, który może kontrolować od czterech do sześciu pasów ruchu. MESTA Fusion RN również pozwala obserwować kilka pojazdów i przypisywać wykroczenie do właściwego pasa. Takie rozwiązania ograniczają ryzyko, że wynik samochodu jadącego szybciej zostanie przypisany innemu pojazdowi znajdującemu się obok.

Z tego powodu popularna teza, według której każdy fotoradar mierzy prędkość dopiero w odległości 10–30 metrów, jest zbyt daleko idącym uproszczeniem. Zasięg techniczny sensora, wyznaczona strefa pomiarowa oraz punkt uruchomienia aparatu to trzy odrębne wartości. W przypadku konkretnej kontroli rozstrzygające znaczenie mają parametry urządzenia, jego legalizacja i zgodność sposobu użytkowania z zatwierdzonym typem.

Znak D-51 przed automatyczną kontrolą prędkości

Odległość znaku ostrzegającego przed fotoradarem nie określa miejsca, w którym rozpoczyna się pomiar. Znak D-51 informuje o lokalizacji stacjonarnego urządzenia rejestrującego i ma umożliwić kierowcy odpowiednio wczesne, bezpieczne dostosowanie prędkości.

Przepisy przewidują trzy przedziały odległości:

1. Od 100 do 200 metrów – na drogach, na których dopuszczalna prędkość nie przekracza 60 km/h.
2. Od 200 do 500 metrów – na drogach z limitem powyżej 60 km/h, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych.
3. Od 500 do 700 metrów – na autostradach oraz drogach ekspresowych.

Znak musi być stosowany dla każdego kierunku ruchu, w którym stacjonarne urządzenie może wykonywać pomiary. Nie należy jednak utożsamiać odległości między znakiem a fotoradarem z zasięgiem technicznym kamery. Kierowca mijający znak otrzymuje informację o zbliżaniu się do miejsca automatycznej kontroli, a nie o przekroczeniu granicy konkretnej strefy pomiarowej.

Brak błysku fotoradaru nie oznacza braku zdjęcia

Przekonanie, że wykonanie zdjęcia zawsze można rozpoznać po wyraźnym błysku, jest nieaktualne. Dodatkowe oświetlenie służy przede wszystkim uzyskaniu materiału dowodowego o odpowiedniej jakości w nocy, przy złej pogodzie albo niedostatecznej widoczności. W dobrych warunkach fotografia może zostać wykonana bez błysku zauważalnego przez kierowcę.

Niektóre rozwiązania wykorzystują oświetlenie, które jest mniej widoczne dla osoby prowadzącej samochód. Kierowca może więc przejechać obok urządzenia bez dostrzeżenia jakiegokolwiek sygnału, mimo że prędkość została zmierzona, a pojazd zarejestrowany.

Brak błysku nie przesądza również o tym, że urządzenie było nieaktywne. Fotoradar może pracować bez przerwy, a uzyskane dane są następnie przekazywane do weryfikacji. Dopiero po sprawdzeniu jakości fotografii, numeru rejestracyjnego i informacji przypisanych do zdarzenia materiał może stać się podstawą dalszego postępowania.

Zdjęcie z fotoradaru od przodu albo od tyłu pojazdu

Kierunek wykonywania zdjęć zależy od modelu urządzenia, miejsca instalacji oraz konfiguracji. Fotoradar może rejestrować pojazdy nadjeżdżające, oddalające się albo poruszające się w obu kierunkach. Nie ma zatem ogólnej zasady, zgodnie z którą wszystkie stacjonarne urządzenia w Polsce fotografują wyłącznie przód samochodu.

Zdjęcie od przodu może obejmować tablicę rejestracyjną, sylwetkę pojazdu i wizerunek osoby siedzącej za kierownicą. Przy rejestracji od tyłu podstawowym elementem identyfikującym pojazd pozostaje numer rejestracyjny. Taki sposób kontroli ma szczególne znaczenie w przypadku motocykli, których tablice umieszczone są z tyłu.

Nowe fotoradary instalowane przez CANARD mają kontrolować kilka pasów i pojazdy poruszające się w różnych kierunkach. Według danych opublikowanych przez tę instytucję system dysponował 302 urządzeniami MultaRadar CD, 147 urządzeniami MESTA Fusion RN, 14 urządzeniami Fotorapid CM, ośmioma urządzeniami TraffiStar SR520, jednym urządzeniem Fotorapid CF oraz dwoma urządzeniami TraffiStar SR390.

W 2025 roku podpisano umowy na instalację kolejnych 70 fotoradarów TraffiStar SR390 za łączną kwotę 16 789 500 zł. Koszt jednego stanowiska wyniósł blisko 240 tys. zł. Zasadniczą zaletą nowych urządzeń jest możliwość jednoczesnej kontroli kilku pasów ruchu oraz przygotowywania materiału dowodowego o wysokiej jakości również w trudnych warunkach pogodowych i oświetleniowych.

Legalizacja fotoradaru warunkiem wiarygodnego pomiaru

Każdy przyrząd wykorzystywany do urzędowego pomiaru prędkości musi przejść prawną kontrolę metrologiczną. Po zatwierdzeniu typu wykonywana jest legalizacja pierwotna, a w trakcie użytkowania – legalizacja ponowna. Główny Urząd Miar podaje, że odbywa się ona co do zasady raz w roku. Aktualne świadectwa urządzeń działających w systemie CANARD są publikowane w publicznym wykazie.

Podczas legalizacji sprawdza się między innymi stan i kompletność urządzenia, zgodność wersji oprogramowania, prawidłowość oznaczeń oraz dopuszczalne błędy wskazań. W badaniach i sprawdzeniach prowadzonych poza laboratorium błąd graniczny wynosi plus lub minus 3 km/h dla prędkości do 100 km/h oraz plus lub minus 3 proc. wartości mierzonej przy prędkości przekraczającej 100 km/h.

Nie oznacza to automatycznej tolerancji pozwalającej kierowcy bezkarnie przekroczyć limit o 3 km/h. Są to parametry metrologiczne stosowane podczas sprawdzania urządzenia. Główny Urząd Miar wyjaśnia, że wskazanie fotoradaru posiadającego ważną legalizację i użytkowanego zgodnie z warunkami właściwego stosowania stanowi wynik pomiaru.

Fotoradar nie musi również wykonywać zdjęcia każdego przejeżdżającego samochodu. Rejestracja wykroczenia zależy od skonfigurowanego progu, obowiązującego ograniczenia, kierunku jazdy i kategorii pojazdu. Współczesne systemy potrafią automatycznie zestawić te dane, a następnie zapisać materiał dowodowy dotyczący konkretnego pojazdu.