Od kreatywności do biznesu. Czego Łódź może nauczyć się od Tallina?

Mały kraj, duże ambicje

Estonię zamieszkuje około 1,3 mln mieszkańców i ma ona trudną historię, z krótkim okresem niepodległości oraz wieloma zagrożeniami wynikającymi z jej położenia oraz chęci jej zdominowania przez dużo większego sąsiada. Tallin, stolicę Estonii, zamieszkuje natomiast nieco ponad 450 tysięcy osób, czyli mniej niż Łódź.

Mając ograniczone możliwości, Estonia poszukiwała swojej tożsamości w biznesie i postawiła na kreatywność oraz innowacyjność. Widać jej ślady w wielu miejscach. Nawet niedaleko urokliwej starówki Tallina i wzgórza Toompea, gdzie znajduje się siedziba parlamentu oraz premiera.

Żeby się o tym przekonać, warto odwiedzić Telliskivi Creative Center. To przestrzeń pełna street artu, murali, galerii, fotografii i estońskiego designu. Funkcjonuje również jako ekosystem firm kreatywnych, technologicznych i usługowych. Łączy w sobie kulturę i przedsiębiorczość, poszerzając horyzonty myślenia.

Bo nie przez procedury, biurokrację i polityczne deklaracje tworzy się kreatywność, ale raczej poprzez zapewnienie, że ludzkie umysły nie muszą się im poddawać. To wolność myślenia sprzyja nowym pomysłom.

Cyfryzacja jako sposób na rozwój

Siłą estońskiej gospodarki stała się otwartość, cyfryzacja i przedsiębiorczość. Sektor technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) generuje około 8,5% wartości dodanej w gospodarce, co stanowi jeden z najwyższych udziałów wśród krajów OECD.

Według danych Eurostatu w 2025 roku aż 53,76% estońskich przedsiębiorstw korzystało z płatnych usług chmurowych, gdy średnia dla Unii Europejskiej wynosiła 52,74%. Natomiast korzystanie ze sztucznej inteligencji deklarowało około 23,5% estońskich przedsiębiorstw, podczas gdy średnia europejska wynosiła około 20%. Dla porównania, w Polsce było to około 8,5% przedsiębiorstw, a przecież w naszym kraju tak dużo o sztucznej inteligencji się mówi.

Od Skype'a do Bolta

W Estonii, jak wspomniałem, postawiono na kreatywność i innowacyjność, co sprawiło, że estoński ekosystem technologiczny stworzył lub współtworzył kilka znaczących przedsiębiorstw wykorzystujących oraz rozwijających nowe technologie.

Jednym z najbardziej spektakularnych sukcesów estońskiego sektora technologicznego był Skype, który został sprzedany Microsoftowi za 8,5 mld USD w 2011 roku. Dziś niewiele osób może kojarzyć go z tym małym państwem. Oczywiście Microsoft wycofał Skype’a w maju 2025 roku, kierując jego użytkowników do Microsoft Teams Free.

Obecnie jednym z najbardziej znanych estońskich przedsiębiorstw jest Bolt, który w wielu krajach skutecznie konkuruje z Uberem. Także w Polsce. Są również inne firmy, takie jak fintech Wise (dawniej TransferWise), Pipedrive (systemy CRM), Starship Technologies (autonomiczne roboty dostawcze), Veriff (system cyfrowej weryfikacji tożsamości), Skeleton Technologies (kondensatory i technologie magazynowania energii) oraz wiele innych.

Edukacja ma znaczenie

Ważnym elementem tego ekosystemu są także edukacja i szkolnictwo wyższe. Estoński system edukacji należy do najlepiej ocenianych w OECD. Szczególnie dobrze wypadają edukacja przyrodnicza i kompetencje matematyczne.

Jeśli chodzi o wyższe uczelnie, to w rankingu QS 2027 World University Rankings Uniwersytet w Tartu jest na 367. miejscu, Tallinn University of Technology jest na 600., a Tallinn University na 901.-950. miejscu.

Dla porównania, najwyżej sklasyfikowane polskie uczelnie to Uniwersytet Warszawski (289. miejsce), Uniwersytet Jagielloński (329. miejsce) oraz Politechnika Warszawska (504. miejsce). Polskie uczelnie zajmują w tym rankingu wyższe pozycje, choć różnice w przypadku najlepszych uczelni nie są duże.

Trudno jednak nie zauważyć, że Polska ma znacznie większy potencjał demograficzny i instytucjonalny niż Estonia. Wśród tysiąca najwyżej sklasyfikowanych w tym rankingu uczelni na świecie nie ma natomiast Uniwersytetu Łódzkiego i Politechniki Łódzkiej.

Czego Tallin może nauczyć Łódź?

Trudno oczywiście porównywać potencjał całego kraju, nawet tak niewielkiego jak Estonia, z jednym miastem. Można jednak szukać inspiracji, szczególnie porównując Łódź z Tallinem.

Oba miasta podkreślają swoje związki z kreatywnością, nowymi technologiami i innowacyjnością. Łódzka kreatywność kojarzy się dziś przede wszystkim z kulturą, designem i modą. To niewątpliwie atut miasta.

Słabiej wygląda jednak jej przełożenie na przedsiębiorczość, startupy i rozwój firm o międzynarodowych ambicjach. I właśnie w tym obszarze Tallin może być interesującym punktem odniesienia.

Kreatywność potrzebuje biznesu

Estońska stolica stworzyła silny międzynarodowy ekosystem, oparty na cyfryzacji, przedsiębiorczości, globalnej orientacji oraz współpracy ze szkolnictwem wyższym. Rozwija się również jako smart city.

W wielu z tych obszarów Łódź ma podobne ambicje, ale nadal pozostaje sporo do zrobienia. Oczywiście Łódź nie musi kopiować Tallina. Powinna jednak uważnie przyjrzeć się temu, jak miasto w niewielkim kraju potrafiło przekształcić kreatywność z hasła promocyjnego w element modelu gospodarczego.